عاشورا، حماسه‌ی جاوید صفحه 157

امام باقر (علیه السلام) بر این نکته پای می فشارد که تعداد یاران امام (علیه السلام) 45 سواره و 100 نفر پیاده بوده اند. او به جدا شدن کسی از سپاه امام (علیه السلام) اشاره ای نمی کند. (1) .ابن قتیبه، مورّخ نامی (270هـ.) می نویسد: «جمعی در شب عاشورا از یاری امام حسین (علیه السلام) دست برداشتند و تنها سیصد نفر باقی ماند». (2) .البته برخی از مورّخان نوشته اند: «همه رفتند و تنها چهل تن پیاده و سی و دوتن سواره باقی ماندند».مسعودی در مروج الذهب آورده است: یاران امام حدود پانصد نفر بودند که هشتاد وهفت نفر ازآنان به شهادت رسیدند (3) ولی توضیح نمی دهدکه افراد دیگر(غیر از شهیدان) چه زمانی و چگونه از امام جدا شدند. همین نویسنده در اثبات الوصیه، مبحث امام حسین (علیه السلام)، یاران امام (علیه السلام) را شصت و یک تن دانسته، می گوید همه آنان شهید شدند. (4) .در تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (علیه السلام)، در ذیل آیه 34 سوره مبارکه بقره، آمده است: «جمعی از اصحاب امام در آن شب از آن حضرت جدا شدند».مرحوم سپهر نیز همین عبارت را در کتاب ناسخ التواریخ ترجمه کرده است، ولی بسیاری از مورّخان نامور و سیره نویسان، بر این مسأله تأکید دارند که: «حل بیعت و اذن جدایی از امام، مورد استقبال یاران قرار نگرفت»، (5) و حتی مسلم بن عوسجه گفته است که: «وَ بِما نَعْتَذِرُ إلَی الله فی أداءِ حَقِّکَ؟»؛ «اگر از تو جدا شویم، در باب ادای حق تو، در پیشگاه خدا چه عذری خواهیم داشت؟» و سپس همگان؛ از جمله اهل بیت نیز اظهار وفاداری کردند. (6) .

1- لهوف، ص43، چاپ نجف. «فَرُوِیَ عَنْ الْباقِرِ علیه السلام أَنَّهُمْ کانُوا خَمْسَةٌ وَ أَرْبَعینَ فارِساً وَمِائَةَ راجِل وَ رُوِیَ غَیْرُ ذلِکَ.».
2- فریشلر، امام حسین و ایران، ص194.
3- مروج الذهب، ج3، ص71.
4- مسعودی، اثبات الوصیه، ص162.
5- طبری، ج 2، ص 318 ؛ ارشاد، ص 231 ؛ ابن کثیر، بدایه، ج 8، ص 177 ؛ تاریخ یعقوبی، ج2، ص231 ؛ اعلام الهدی، ص 235 ؛ روضة الواعظین، ص 183 ؛ الکامل، ج 4، ص 57، 57 ؛ لهوف ص 40.
6- وقایع الأیام، صص 336 و 332.