عاشورا، حماسه‌ی جاوید صفحه 159

سپاه حرّ، در خطبه ای به یاران فرمودند:«أیُّهَا النّاسُ قْدْ أتانا خَبَرٌ فَظِیع، قُتِلَ مُسْلِم بْن عقیل وَ هانی بْن عُروة و عبدالله بن یَقْطُر، وَ قَدْ خَذَلَنا شِیعَتُنا، فَمَنْ أحَبّ مِنْکُم الإنْصِرافَ فَلْیَنْصَرِفْ فی غَیْرِ حَرَج، لیس عَلَیه مِنّا ذِمام. فَتَفَرَّقَ النّاسُ عَنهُ، وَ اَخَذُوا یَمِیناً وَ شِمالاً حَتّی بَقِیَ فِی أصْحابِهِ الَّذِین جاءُوا مَعَهُ مِنَ الْمَدِینَةِ وَ نَفَر یَسِیر مِمَّنِ انْضَمُّوا إِلَیهِ». (1) .پس از خطبه امام، همه رفتند، جز کسانی که از مدینه همراه امام آمده بودند و چندتن از دیگران، که در راه به امام پیوسته بودند.ابن اثیر می گوید: «وقتی خبر شهادت مسلم و برادر رضاعی امام (علیه السلام) به ایشان ابلاغ شد، امام (علیه السلام) خطبه ای خواندند و به همگان خطاب کردند و فرمودند: «قَدْ خَذَلَنا شِیعَتُنا...».پس از سخنان امام، اصحاب از چپ و راست متفرّق شدند و تنها یارانی که از مکه با امام بودند، ماندند. (2) .مقتل نویسان معتبر؛ از جمله سید بن طاووس می نویسد: «هنگامی که خبر شهادت مسلم به امام رسید و مطلب برای همراهان امام بازگو شد، همراهان طماع و اهل تردید، راه خود را از امام جدا کردند و تنها اهل بیت و شایستگان از اصحاب او ماندند.» (3) .برخی از مورّخان نوشته اند که امام (علیه السلام) به برادرش ـ عون ـ دستور دادند: «به هرکس که جدا می شود، پنج دینار به عنوان خرجی راه بپردازد». (4) .طبری (5) می نویسد: امام در منزلگاه بیضه، در جمع یاران و سپاه حرّ، خطبه ای ایراد

1- ارشاد، مفید، ص 223.
2- الکامل، ج4، ص43.
3- لهوف، ص32، چاپ نجف. «... حَتّی بَلَغَ «زُبالةَ» فَأَتاهُ فیها خَبُرُ قَتْلِ مُسْلِمِ بْنِ عَقیل، فَعَرَفَ بِذلِکَ جَماعَةٌ مِمَّنْ تَبِعَهُ فَتَفَرَّقَ عَنْهُ أَهْلُ الأَطْماعِ وَالإِرْتِیابِ، وَبَقِیَ مَعَهُ أَهْلُهُ وَخِیارُ الأَصْحابِ.».
4- امام حسین و ایران، ص 194، معالی السبطین، ص207.
5- طبری، تاریخ، ج 4، ص 304.