عاشورا، حماسه‌ی جاوید صفحه 281

اکنون که حکومت را به چنگ آورده‌ای، بهتر است با بنی‌هاشم به عدالت رفتار کنی و بدرفتاری را کنار بگذاری» معاویه گفت: «هیهات! هیهات! ابوبکر عدالت کرد و عدالت گسْتَرد و مُرد و نامش نیز با او دفن شد. عمر و عثمان نیز چنین شدند. ولی برادر هاشم؛ یعنی (رسول‌اللَّه صلی الله علیه و آله) از دنیا رفت در حالی که هر روز پنج نوبت، فریاد برمی‌دارند: «أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ»، سپس با خشم و ناراحتی گفت: «فأیُّ عَمَلٍ یَبْقی مَعَ هذا، لا امَّ لَکَ، لا وَ اللَّهِ إلّادَفْناً دَفْناً»؛ (1)

«با وجود این، چه کاری صورت پذیرفت؟

(کدام هدفِ من جامه عمل به‌خود پوشید؟) ای بی‌مادر! نه؛ به خدا سوگند! باید این نام (پیامبر) را دفن کنم.»

کوتاه سخن این‌که یزید وارث سیرت نامیمون این دو- ابوسفیان و معاویه- است و حتّی از آن دو به مراتب خبیث‌تر و شرورتر نیز بوده است.

2- سابقه دشمنی و اختلافات‌

پیکار بنی‌امیه و بنی‌هاشم (2) که بارزترین آن در کربلا رخ داد، پیکاری است با پیشینه‌ای عمیق و ریشه‌دار.

نزاع و کشمکش میان دو برادر، هاشم و عبدالشمس، از پسران عبدمناف، از قبیله قریش، پس از صدسال فاصله، دوباره میان تیره‌های آن دو؛ یعنی بنی‌هاشم و بنی‌امیه پرچمداران توحید و شرک، با ظهور اسلام به‌صورت برخوردهای خصمانه و جنگ‌های مسلّحانه‌ای در طول نوزده سال به درازا کشید، که با پیروزی اسلام، به پیروزی بنی‌هاشم، منجر شد؛ ولی کینه دیرینه بنی‌امیه نسبت به بنی‌هاشم، به‌ندرت براساس مصلحت زمان! هویت بنی‌امیه را هویدا می‌ساخت. تا سی سال بعد، در زمان حکومت عثمان و خلافت امیرمؤمنان علیه السلام، مسأله به شکل حادّی به‌صورت جنگ‌های جمل، صفین و نهروان، خودنمایی کرد و شکل حادترِ آن، در کربلا بروز کرد، که این جنگ با پیروزی ظاهری

1- مروج‌الذهب، ج 2، ص 266؛ بررسی تاریخ عاشورا، بخش مقدمه، ص 18.
2- النزاع والتخاصم، ترجمه فارسی با نام «دشمنی خویشاوندان».