عاشورا، حماسه‌ی جاوید صفحه 293

آنان خواسته بود که به‌گونه عادی و معمولی بر او سلام دهند و به عنوان «امارت و خلافت» بر او سلام ندهند و بر خلاف این میل، حتی به‌عنوان «نبوت» بر او سلام دادند! (1) هنگامی که مرگ معاویه فرا رسید، نزدیکانش را فراخواند و گفت: «روزی پیامبر پیراهن خود را به من داد و من آن را حفظ کرده‌ام و وقتی از دنیا رفتم آن را براندامم بپوشانید و نیز روزی پیامبر در پیش من ناخن دست‌هایش را چیده بود من آنها را جمع‌آوری کرده در شیشه‌ای نهاده‌ام و شما بعد از مرگ من آن را روی دهان و چشمهایم بریزید». (2) این بود که معاویه دل‌های مردم را فریبکارانه تسخیر و به خود جلب می‌کرد. معاویه فردی چون عمروبن عاص را در کنارش به عنوان وزیر مشاور داشت که به قول جرجی‌زیدان: «یکی از غول‌های خدعه و نیرنگ‌باز تاریخ بود». (3) اما یزید از داشتن چنین فردی محروم بود.

پرسش 4: چرا امام علیه السلام سکوت نکرد؟

اشاره

پاسخ: در احادیث و لسان اهل‌بیت عصمت و طهارت، از «سکوت» و یا از «جنگ» و «ستیزه‌جویی» به‌گونه‌ای مطلق، نکوهش و یا تشویق به‌عمل نیامده است و هریک از سکوت یا ستیز، تنها بر اساس معیارهای مشخص اسلامی، مورد تأیید یا تقبیح قرار گرفته‌اند و البته تشخیص این نکته که مورد سکوتِ ممدوح از نظر شارع مقدس اسلام کجاست؟ و یا در کجا باید زبان گشود و فریاد برآورد و سکوت را شکست، کار ساده‌ای نیست؛ بلکه یکی از دشوارترین مسایل در زندگی اجتماعی است و بیش‌ترین موارد اختلاف نظریه‌ها و احیاناً پیدایش تضادها و اختلافات از همین مسأله نشأت می‌گیرد. در همین رابطه از افراد یک خانواده و حتی از پیروان یک «ایدئولوژی» موضع‌گیری

1- الکامل، ج 4، ص 11.
2- همان، ص 7.
3- تمدن اسلام، نوشته جرجی زیدان، فصل سیاستمداران بزرگ، نک: ذهبی، تاریخ‌الإسلام، ج 4، ص 316 طبع دارالکتب العربی.