عاشورا، حماسه‌ی جاوید صفحه 296

تاریخ بر سر دو راهی:

در دوران معاویه چیزی از حیات راستین عدالت باقی نمانده بود و اگر نیم‌فروغی در چراغ کهنه آن به چشم می‌خورد، توسط یزید کاملًا خاموش شد. با نگاهی گذرا به دوران معاویه، جلوه‌های عجیب مرگ عدالت، در برابر دیدگان آدمی به نمایش در می‌آید. سید الشهدا علیه السلام در سر دو راهی حساس تاریخ قرار گرفته بود و پیرو آن، تاریخ اسلام بر سر دو راهی واقع شده بود. امام علیه السلام اگر به عافیت طلبی رضایت می‌داد، باید مرگ اسلام را شاهد می‌شد و اگر قیام می‌کرد باید مرگ خود و یاران و همه حق جویان را به چشم خود می‌دید. بالأخره تاریخ اسلام بر سر دو راهی حساسی واقع شده بود که تصمیم‌گیری لازم را دشوار می‌نمود و تنها امام علیه السلام بود که بهترین گزینه را برگزید و شمع‌گونه با سوختن و ذوب شدن خویش به نجات اسلام همّت گمارد.

پرسش 5: چرا امام مجتبی علیه السلام با معاویه صلح کرد و آثار مهم آن چه بود؟

اشاره

پاسخ: پیش از آن‌که علل صلح تحمیلی امام مجتبی علیه السلام را بررسی کنیم، نظری به زندگی سیاسی مردم دوران معاویه می‌اندازیم که دو مسأله در آن دوره بسیار چشمگیر بود و آن‌ها عبارت بودند از:

قابل توجه است که امام امیرمؤمنان علیه السلام بیعت با مردم را جز در ملأ عام و نیز به دور از هرگونه مخالفت‌ها و مخالف‌خوانی‌ها نپذیرفت.

چنانکه ابن ابی‌الحدید در شرح نهج البلاغه می‌نویسد: ممکن است گفته شود:

امام علیه السلام فرموده بود: اگر یک نفر هم مخالفت کند، من بیعت با شما را نمی‌پذیرم، در حالی که عملًا جمعی از مردم با آن حضرت بیعت نکردند پس چگونه شد که پذیرفت؟

در پاسخ به چنین اشکالی گفته می‌شود: مقصود امام علیه السلام این بود که اگر اختلاف در میان شما راجع به من پیش از بیعت مشاهده شود، من حاضر به قبول مسؤولیت نیستم و پس از