عاشورا، حماسه‌ی جاوید صفحه 301

نامه معاویه:

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ، هذا کتاب للحسن بن علیّ، من معاویة بن أبی‌سفیان، إنّی صالحتک علی أنّ لک الأمر من بعدی، و لک عهداللَّه و میثاقه و ذمّته و ذمّة رسوله محمّد صلی الله علیه و آله، و أشدّ ما أخذه اللَّه علی أحد من خلقه من عهد و عقد (ان) لا أبغیک غائلة و لا مکروهاً و علی أن أعطیک فی کلّ سنةٍ ألف ألف درهم من بیت المال، و علی أنّ لک خراج «فسا» و «درابجرد»، تبعث إلیهما عما لک و تصنع بهما ما بدا لک». (1)

در این نامه چند نکته قابل تأمل است:

1- صلح یکجانبه و غیر مشروط از سوی معاویه.
2- امامت و زعامت پس از معاویه با امام حسن علیه السلام باشد.
3- سوگندهای آنچنانی در جهت اثبات صداقت معاویه.
4- قول و قرار بر ایجاد آرامش اجتماعی و پرهیز از هرگونه غائله‌آفرینی و تفرقه افکنی.
5- پرداخت مبلغ هزار میلیون درهم در سال، جهت تأمین مخارج امام علیه السلام.
6- در اختیار قرار دادن خراج دو منطقه به امام حسن علیه السلام.

و- معاویه در پی نامه فوق، نامه‌ای دیگر نیز به‌سوی امام علیه السلام فرستاد و این نامه عبارت بود از کاغذی سفید که فقط معاویه زیر آن را امضا کرده بود و پیغام داده بود، هرگونه شروطی را که مورد نظر تو است در آن بنویس. (2)***

با توجه به نکات فوق و وضعیت خاص آن روز، اگر امام علیه السلام از طریق امضای صلح در برابر معاویه سدّی ایجاد نمی‌کرد، بی‌گمان معاویه به پیش می‌تاخت و اساس و ریشه اسلام، اهل‌بیت و تشیع را بدون کم‌ترین زحمتی از میان می‌برد و بر اوضاع مسلط می‌شد

1- انساب‌الأشراف، ج 2، ص 43.
2- همان، ص 43.