- تشکر و قدردانی 1
- تقدیم به: 1
- مقدمه استاد انصاری بویراحمدی 2
- چکیده 6
- پیش گفتار: 8
- انگیزه های انتخاب این موضوع 11
- فصل اول : مفاهیم و کلیات 13
- اشاره 13
- اشاره 14
- نقش افراد در تاریخ 14
- مبحث اول: فلسفه تاریخ 14
- نظریه هایی در تحوّل تاریخ: 17
- 1. لقب مختار 22
- اشاره 22
- مبحث دوم: مختار در آینه تاریخ 22
- 2. پدر مادر مختار 23
- پدر مختار: 23
- مادر مختار: 24
- 3. محل رشد و پرورش مختار 26
- الف) زیرکی و سیاستمداری: 27
- 4. شخصیت و ویژگی های مختار 27
- ج) محبت شدید نسبت به اهلبیت علیه السّلام: 29
- ب) تقوا: 29
- 1. مختار در دوران امام علی علیه السّلام 30
- مبحث سوم: مختار در دوران امام علی و امام حسن علیه السّلام (40 - 50 ه- ق) 30
- 2. مختار در زمان امام حسن مجتبی علیه السّلام 32
- 3. مختار در زمان امام حسین علیه السّلام 36
- 4. مختار و عبدالله ابن زبیر 42
- مبحث چهارم: مختار و قیام توابین 49
- اشاره 49
- علل شکست قیام توابین 53
- مبحث پنجم: قیام مختار 55
- اشاره 55
- گفتار اول: شروع قیام 56
- اشاره 59
- گفتار دوم: اهداف قیام 59
- بیعت نامه 61
- گفتار سوم: همراهان قیام 62
- گفتار چهارم: قبایل شیعی عراق و موالی آنها 68
- گفتار پنجم: نتیجه قیام 72
- أ. اشراف کوفه 75
- گفتار ششم: مخالفان قیام 75
- ب. امویها 78
- ج. زبیریان 80
- اشاره 80
- راز ناکامی عبدالله بن زبیر در عراق 81
- گفتار هفتم: گسترش و سرانجام قیام 82
- اشاره 82
- سرانجام مختار و شهادت او 84
- اشاره 87
- فصل دوم : نقد و ارزیابی دیدگاه مبتنی بر عدم تأیید قیام مختار نزد اهلبیت علیه السّلام 87
- اشاره 88
- مبحث اول: دیدگاه ها و نظرات 88
- اشاره 89
- گفتار اول: مورخان 89
- 1. طبری 90
- 2. ابن اثیر 92
- 3. مسعودی 93
- 4. یعقوبی 94
- گفتار دوم: علماء شیعه 96
- 1. محدثان (علامه مجلسی، صاحب بحارالانوار) 96
- 2. مورخان شیعه (معاصرین) 100
- اشاره 110
- گفتار سوم: مذمت مختار در روایات و نقد آن ها 110
- روایات نکوهش مختار 114
- دلایل ردّ این روایات 116
- اشاره 122
- مبحث دوم: ردّیه ها و تحلیل و بررسی دیدگاهها 122
- گفتار اول: ارتباط مختار با محمد حنفیه 122
- چرا محمد حنفیه؟ 125
- محمد بن حنفیه کیست؟ 126
- اشاره 129
- تحلیل و بررسی 129
- گفتار دوم: ارتباط مختار با کیسانیه 129
- تحلیل و بررسی 130
- کیسان لقب اعطایی حضرت علی علیه السّلام به مختار 130
- گفتار سوم: ارتباط مختار با امام سجادعلیه السّلام 132
- اشاره 136
- گفتار چهارم: آیا مختار مدعی نبوت بود؟ 136
- نتیجه 139
- اشاره 144
- فصل سوم: نقد و بررسی و ارزیابی دیدگاههای مبتنی بر تأیید قیام مختار نزد اهلبیت علیه السّلام 144
- مبحث اول: دیدگاههای امامان شیعه^ 145
- 1. امام سجادعلیه السّلام 145
- 2. دیدگاه امام باقرعلیه السّلام نسبت به قیام و شخصیت مختار 149
- 3. قیام و شخصیت مختار از دیدگاه امام صادق علیه السّلام 152
- مبحث دوم: دیدگاه علما و بزرگان شیعه 154
- اشاره 154
- اشاره 155
- دیدگاه مورخان 155
- سخن زرگلی 157
- سخن علامه باقر شریف القرشی 157
- علامه عبدالرزاق مقرّم 158
- نظر مقدس اردبیلی در مورد شخصیت مختار 159
- عالم بزرگ، هاشم معروف الحسنی 159
- آیت الله سیّد محمّد تقی مدرسی 160
- دیدگاه محدثان 161
- مختار از دیدگاه «ابن نما» 161
- نظر خاتم المحدثین، مرحوم شیخ عباس قمی 164
- نظر علامه مامقانی 164
- دیدگاه رجالیین در مورد شخصیت مختار 164
- نظر آیت الله خویی(ره) 167
- دیدگاه علماء بزرگ درباره شخصیت و عظمت مختار 168
- بزرگان معاصر قیام 171
- 1. محمد حنفیه 171
- 2. ابن عباس 180
- تحلیل و بررسی 183
- اشاره 186
- فصل چهارم: آسیب شناسی و شبهات 186
- اشاره 190
- مبحث اول: مختار و اتهامات ناروا 190
- گفتار اول: ادعای نبوت 191
- اشاره 191
- مخالفان نهضت مختار: 193
- دلایل نارضایتی اشراف از نهضت مختار: 195
- نمونه سخنان قافیه دار مختار 197
- اشاره 201
- گفتار دوم: کیسانیه و مختار 201
- بیعت مختار 204
- گفتار سوم: نسبت کذاب دادن به مختار 207
- مبحث دوم: ارتباط مستمر مختار با اهل بیت علیه السّلام 216
- اشاره 216
- گفتار اول: انتقام مختار از قاتلان امام حسین علیه السّلام 217
- اشاره 217
- مختار و میثم تمار 218
- اعلام دستگیری قاتلان شهدای کربلا 220
- کشندگان امام حسین علیه السّلام 221
- تازندگان اسب 222
- کشتن عمر سعد 224
- شمر بن ذی الجوشن 227
- حرمله بن کاهل 228
- خولی در فهرست سیاه بدکاران 231
- سنان بن أنس 231
- چگونگی دستگیری خولی 232
- جنگ با عبید الله بن زیاد 234
- کشته شدن عبیدالله بن زیاد 234
- کشته شدن حصین بن نمیر 235
- کشته شدن شرحبیل 236
- نقد و بررسی انتقام مختار از قاتلان امام حسین علیه السّلام 238
- نامه مختار به امام سجادعلیه السّلام 244
- گفتار دوم: نامه مختار به امام سجاد× و محمد بن حنفیه 244
- نامه محمّد بن حنفیه 245
- نامه مختار به محمد حنفیه، همراه با هدایا و سرهای قاتلان کربلا 248
- نامه مختار به محمد بن حنفیه برای تصرف حجاز 249
- گفتار سوم: دعای امام سجادعلیه السّلام و محمد حنفیه برای مختار 251
- دعای امام سجادعلیه السّلام 251
- دعای محمد بن حنفیه 253
- گفتار چهارم: دعای امام باقر و امام صادق^ برای مختار 254
- اشاره 257
- جمع بندی و نتیجه گیری 257
- الف) تهمت هایی که به مختار نسبت داده اند. 260
- ب). دانشمندانی که مختار را تأیید کرده و او را از برخی تهمت ها مبرا دانسته اند. 261
- فهرست منابع 267
تقدیم به:
روح بلند سالار شهیدان، حسین بن علی (علیهما السلام)
و شاگرد مکتب ایشان، حضرت امام خمینی(ره)
تشکر و قدردانی
از باب «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق» بر خود لازم می دانم از همه کسانی که در زمینه رویش علمی حقیر به هر نحو دخیل و مؤثر بوده اند، خصوصاً از اساتید محترم آیت الله حسین طوسی و آیت الله محسن فقیهی که علاوه بر حق استادی در تدوین این پژوهش مساعدت و یاری کردند، تقدیر و تشکر کنم.
در نهایت از همسر عزیزم به دلیل فراهم نمودن محیط آرام و همکاری در امر پژوهش تشکر و قدردانی می کنم.