حدیث بندگی صفحه 294

اسراییل هفتاد و دو ملت شدند و امت من نیز به زودی هفتاد و سه ملت خواهند شد. کُلُّهُم فِی النّارِ اِلّا واحِده (1)

که به جز یک فرقه همه در آتش باشند.

تواضع

وَ لَا تَبْتَلِیَنِّی بِالْکِبْرِ، وَ عَبِّدْنِی لَکَ وَ لَا تُفْسِدْ عِبَادَتِی بِالْعُجْبِ، وَ أَجْرِ لِلنَّاسِ عَلَی یَدِیَ الْخَیْرَ وَ لَا تَمْحَقْهُ بِالْمَنِّ، وَ هَبْ لِی مَعَالِیَ الْأَخْلَاقِ، وَ اعْصِمْنِی مِنَ الْفَخْرِ(2)

پروردگارا به کبر و بزرگ منشی مبتلایم مکن و به عبادت خودت وادارم کن و تباه مکن عبادتم را به عجب و خودبینی و به دست من کار خیر مردم را اجرا کن ولی با منت گذاری من از بینش نبر و مرا به پایه های بلند اخلاق برسان و از فخر کردن و به خود بالیدن نگاهم دار.

درخواست کلی امام علیه السلام تواضع در همه زمینه هاس ابتدا تواضع در پیشگاه پروردگار است.

راغب در مفردات می گوید.اَلعُبُودِیَّه اِظهارُ التَّذَلُّل وَ العِبادَه اَبلَغُ مِنها لِاَنَّها غایَه التَّذَلُّلِ عبودیت و بندگی به معنای اظهار ذلت است ولی عبادت رساتر از آن است زیرا عبادت حالتی از آن نهایت درجه تذلل است نهایت تواضع ما وقتی است که در برابر خدای خویش به خاک می افتیم و او را سجده می کنیم.

از امام صادق علیه السلام سوال شد آیا سجده برای غیر خدا جایز و شایسته است؟ فرمود نه عرض شد چگونه خداوند ملایکه را امر به سجده آدم فرمود؟ پاسخ داد که اگر کسی به امر خدا سجده کند خدا را سجده کرده بنابراین سجده ملایکه برای خدا بود زیرا ناشی