حدیث بندگی صفحه 395

برای کنترل خشم چندین راه وجود دارد نخست چون امام سجاد علیه السلام پناه به خدا بردن و از او کمک خواستن که اگر او مدد کند آتش خشم خاموش شده و دعوا و نزاع پایان می پذیرد.

دوم توجه به قدرت پروردگار و حلمی که خداوند در برابر خطاها و لغزش های بندگانش به کار می بندد و انتقام نمی گیرد.

چنانکه رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم فرمود: یا عَلی لا تَغضَب فَاِذَا غَضبِتَ فَاقعُد وَ تَفَکَّر فِی قُدرَهِ الرَّبِّ عَلی العِبادِ وَ حِلمِهِ عَنهُم (1)

ای علی خشمگین مشو و هرگاه به خشم آمدی بنشین و درباره قدرتی که پروردگار بر بندگان دارد و گذشتی که از آنها می کند بیندیش.

سوم راه عملی برای جلوگیری از خشم پسخ ندادن و سکوت است.

امام سجاد علیه السلام در بخشی از دعای دیگر صحیفه عرض می کند.

وَ امْنُنْ عَلَیَّ بِالصِّحَّهِ وَ الْأَمْنِ وَ السَّلَامَهِ فِی دِینِی وَ بَدَنِی، وَ الْبَصِیرَهِ فِی قَلْبِی، وَ النَّفَاذِ فِی أُمُورِی، وَ الْخَشْیَهِ لَکَ، وَ الْخَوْفِ مِنْکَ(2)

پروردگارا بر من منت بگذار به سلامتی و امنیت و تندرستی در دین و بدنم و آگاهی دلم و نفوذ در کارهایم و خشیت به درگاهت و ترس از تو

چرا که ترس از خدا یک موهبت و لطف الهی است و اهل خشیت نگران عذاب قبر و برزخ و قیامت خود هستند وگاه از خوف و خشیت الهی در تاریکی شب اشک می ریزند و تضرع وزاری می کنند در حالی که از حد اعتدال خارج نمی شوند و زندگی را بر زن و فرزند تلخ نمی کنند و در ملاقات با آنها و افراد جامعه اهل نشاط و حتی مزاج اند و مثل آنهایی که تمام غم های عالم بر دلشان نشسته دل گرفته و غمزده دیده نمی شوند.

این هم نمونه ای از خشیت مولایمان علی علیه السلام