آشنایی با صحیفۀ سجّادیه صفحه 11

در عصر امام سجّاد (ع)، مردم، در اثر دور نگه داشته شدن از تعالیم و آموزه های قرآنی و روش و سنت پیامبر (ص)، دچار بی ایمانی و ضعف و اختلال اعتقادی شده بودند و کار به جایی رسیده بود که تحت تأثیر تبلیغات سوء بنی امیّه، خلیفه را برتر از رسول الله (ص) و مرتبه خلافت را بالاتر از نبوّت می دانستند. نظریه ای که امویان برپایه آن به حکمرانی پرداختند و براساس آن پادشاهی خودکامه خود را پاس داشتند، این بود که خداوند، ایشان را برای خلافت برگزیده و پادشاهی داده است و آنان به اراده ی او حکومت می-کنند و امور را به خواست و مشیت او می گردانند. (1)

امام زین العابدین (ع) پس از حادثه ی عاشورا بر سر دو راهی قرار گرفته بودند: یا می بایست با تحریک احساسات مردم به یک حرکت تند و عمل متهورانه ای دست بزند و پرچم مخالفت برافراشته و حادثه ای بیافریند، یا آنکه احساسات سطحی را بوسیله ی تدبیری پخته و سنجیده مهار نماید. در صورتی که امام جهت اولی را انتخاب می کرد و براساس آنچه از اوضاع سیاسی آن زمان و عدم پایداری واقعی بین دوستان آن حضرت بر می آمد، همانگونه که در مقابل پدرش انجام گرفت، این انقلاب در نطفه خفه می شد و میدان برای تاخت و تاز هرچه بیشتر بنی امیه خالی می گردید. مضافاً عبدالملک، خلیفه ستمگر اموی انقدر امام را در احاطه ی جاسوسان خود قرار داده بود که هرگونه فعالیت امام به شدت زیر نظر بود، و حتی امام در کارهای خانوادگی مورد بازخواست قرار می گرفت، همانگونه که پس از آنکه امام کنیزش را آزاد و سپس با او ازدواج کرد عبدالملک به ایشان نامه نوشت و عمل آن حضرت را مورد اعتراض قرار داد. اگرچه راه اول راه فداکاران است، ولی یک رهبر جامعه که شعاع عملش در دایره ی زمان نمی گنجید، باید با دقت و دوراندیشی بیشتر اقدامات خود را صورت دهد، از این رو امام راه دوم را برگزید، راهی برای تجدید حیات اسلام و بازآفرینی جامعه اسلامی و نظام

1- مقدمه ای بر کتاب اسرار خاموش (شرح صحیفه سجّادیه). جلد 1 با اندکی تخلیص