گیاه‌شناسی از دیدگاه قرآن کریم صفحه 77

-151

فلسطين و شام حشراتي به سر مي‌برند كه صمغي شيرين توليد مي‌كنند . بوركهارت ، كه در مصر مشهور به شيخ بركات بود نقل (1) مي‌كند كه اين حشرات تنه درخت ميزبان را نيش مي‌زنند و در گرماي شديد روزهاي آفتابي اين درخت مايعي تراوش مي‌كند كه در شب‌هاي سرد به صورت صمغ منعقد مي‌شود .

در نيمه قرن نوزدهم به خوبي روشن شد كه درختان صحراي سينا ماده‌اي قندي ترشح مي‌كنند . بعدا ، روايت كردند كه مردمان اطراف صحراي سينا منّ را از درختان جمـع‌آوري و از آن در خوراك‌هـاي شيريـن استفـاده مي‌كردنـد (2) . در حقيقـت

1- ندوي ، سيد سليمان ، تعلقات عربي و هندي ، احمدآباد ، 1930 (اردو) ، ص 64 ـ 72 .

2- مولدنكه ، ه. ن . و ا . ل ، مولدنكه ، گياهان كتاب مقدس

-152

بـراي بعضـي از قبايـل ايــن ناحيـه ايــن شيـــره گياهـي تنهـا منبـع شيرينــي بــود .

براساس تحقيقات علمي كه تاكنون انجام شده ، مي‌توان گفت كه منّي كه در قرآن آمده از دو گونه مختلف گياه به دست مي‌آمده است . يكي گياهي به نام «الحاج» يا «عاقول» (خارشتر) به نام علمي «الحاجي موروروم» كه بوته‌اي خاردار و خوراك مناسبي براي شتراست و ازاين رو «شوك الجمل» و يا در فارسي «خارشتر» نام‌دارد. طول اين‌بوته معمولاً كمتراز يك‌متراست اماريشه‌هاي بسياربلندداردكه گاهي تا عمق بين5 تا 7 متر در زمين فرو مي‌رود. علاوه بر صحراي سينا و سوريه و ديگر كشورهاي عربي اين گياه در ايران و هند و پاكستان نيز ديده مي‌شود و بيشتر در شوره‌زار مي‌رويد . ايران امروزه منبع اصلي منّ است كه محصول آن ترنجبين ناميده مي‌شود .

در قرآن در سه مورد نام منّ آمده است و در هر سه آيه با كلمه سلوي (بلدرچين)

-153