امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 103

تکلیفی است بزرگ، که همه ی واجبات و ارزش های ضروری در پرتو آن تحقق می پذیرد، و اندیشه ها در نتیجه ی آن از گزند خناسان ایمن می ماند، و راه ها به وسیله ی آن، امنیت پیدا می کند و روابط اقتصادی سالم شکل می گیرد و حق مظلومان از ظالمان، باز گرفته می شود. زمین آباد می گردد و از دشمنان انتقام گرفته می شود و کارها سامان می یابد. (1).

و می فرمود: بد جامعه ای است آن جامعه ای که امر به معروف و نهی از منکر را ارج ننهد و با دید عیبجویی به آن نگاه کند! (2).

استفاده از روش های قهرآمیز علیه ظلم و فساد

در مسیر اصلاحگری، هر چند حرکت فرهنگی و ایجاد تحول فکری مقدم بر اتخاذ روش های قهرآمیز است، ولی نباید همواره در مقام موعظه گر باقی ماند و دل به امر و نهی کردن خوش داشت، بلکه پند و اندرز تا زمانی ارزش دارد و سبب ایفای مسؤولیت می شود که منشأ تأثیر و تحول آفرین و مایه ی اصلاح باشد. آن گاه که رهنمودها، پندها و هشدارها، در مفسدان و ستمگران کارساز نیفتاد، باید شیوه ی مبارزه را تغییر داد و در صورت ضرورت از روش های قهرآمیز نیز استفاده کرد.

امام باقر (ع) در ترسیم این بینش می فرماید:

در برابر عمل ناشایست مفسدان و ظالمان، با قلب و زبان به انکار و مبارزه برخیزید و بر پیشانی ستمکاران بکوبید، و در مسیر خدا از ملامت ملامتگران نهراسید!

اگر موعظه ی شما اثر بخشید و آنان به سوی حق بازگشتند، دست از ایشان بردارید. همانا اهرم قهر و قدرت را باید نسبت به کسانی روا داشت که به مردم ستم می ورزند و در زمین - بی دلیل - سرکشی می کنند. آنان مستحق شکنجه ای دردناکند.