- مقدمه 1
- اشاره 5
- پنجمین طلوع امامت 5
- ولادت 5
- تبار والای امام باقر 6
- نام و کنیه 7
- القاب 8
- همسران 9
- فرزندان 9
- جایگاه دینی و علمی 10
- پایگاه اجتماعی 11
- شهادت 12
- دستاوردها 12
- اشاره 16
- دلایل امامت 16
- اشاره 16
- بشارت پیامبر به ائمه ی دوازده گانه 18
- تصریح پیامبر به امامت باقرالعلوم 20
- پیام جابر از رسول خدا برای امام باقر 21
- حدیث جابر در منابع اهل سنت 23
- تصریح امام سجاد به امامت باقرالعلوم 24
- تصریح باقرالعلوم به امامت خویش 25
- ویژگی ها و شایستگی های ضروری امام 28
- انتخاب الهی، برترین انتخاب 30
- انتخاب الهی، دارای ملاک 31
- اشاره 33
- کمال ها و کرامت ها، نشانه ای دیگر 33
- انهدام قصر هشام 34
- ترسیم پیامدهای نهضت زید بن علی 35
- اخبار از خلافت عمر بن عبدالعزیز 35
- نظارت بر رفتار پنهانی پیروان 36
- سخنی با منکران 37
- زندگی علمی باقرالعلوم 40
- اشاره 40
- امام باقر، در آینه ی اندیشه ها 40
- شاگردان و تربیت یافتگان مکتب باقر العلوم 46
- اشاره 64
- درس های عقیدتی و مبارزه با انحراف های فکری 65
- اشاره 65
- مبارزه با اندیشه ی خوارج 67
- مبارزه با توهمات قدریه و جبریه 70
- موضعگیری علیه دروغ پردازان و غالیان 72
- تبیین معارف اصولی دین 76
- اشاره 76
- توحید ذات و صفات 77
- اطلاق شی ء بر خداوند 77
- بی نیازی خدا از زمان 78
- نهی از تفکر در ذات 78
- کمترین حد شناخت انسان درباره ی خدا 78
- معنای حقیقی «یدالله» و انتساب «روح» به خدا 79
- عدم امکان مشاهده ی حسی خدا 80
- علم ازلی خداوند به حقایق و امور 80
- ارجاع امت به قرآن و افشای چهره ی عالم نمایان 81
- رویارویی با بدعت و بدعت گذاران 85
- اشاره 85
- غرض ورزی و تدابیر حیله گرانه ی عناصر ضد دین 85
- جهل و نارسایی علمی نسبت به مبانی و معارف اصیل دین 86
- مبارزه با قیاس در میدان اجتهاد 91
- تعلیم فقه و شیوه ی صحیح اجتهاد 94
- اشاره 98
- بینش سیاسی امام باقر 99
- ضرورت تداوم مبارزه علیه کفر، شرک و ستم 99
- اشاره 99
- موضعگیری علیه حاکمان ستمگر 101
- استفاده از پند و تذکر در مسیر اصلاح 102
- استفاده از روش های قهرآمیز علیه ظلم و فساد 103
- نفی روحیه ی عافیت طلبی و توجیه گری 104
- منع استفاده از ظلم، برای اقامه ی حق 105
- تأثیر عدالت اجتماعی در غنای اقتصادی 106
- ویژگی های پیشوا و حاکم صالح 106
- نقش رهبری حق در صلاح دین و دنیا 107
- استواری پایه های دین، در پرتو حکمت حق 109
- سعادت جامعه، در سایه ی حکومت رهبران الهی 111
- دانشمندان از دیگر عوامل صلاح و فساد جامعه 112
- تقیه و پنهان کاری 113
- اشاره 113
- تقیه به منظور حفظ بنیه ی اقتصادی نیروهای خودی 115
- تقیه به منظور حفظ جان نیروهای خودی 115
- تقیه به منظور اجرای برنامه های مهمتر 116
- تقیه به منظور حفظ حرمت ارزش ها 116
- حرکت سری در شرایط نامساعد 117
- خط مشی سیاسی امام باقر 118
- اشاره 118
- تفاوت خط مشی ائمه در امور سیاسی 119
- تسخیر پایگاه فکری و فرهنگی جامعه 121
- تحکیم سری بنیادهای تفکر شیعی 123
- القای روح ظلم ستیزی در پیروان 124
- ابراز نفرت از فرمانروایان ناصالح 125
- ترسیم چهره ی پلید جباران و افشاگری علیه آنان 128
- منع شیعیان، از تقرب به سلطان 129
- حفظ وحدت و یکپارچگی امت 132
- همیاری با همه ی مسلمانان، در مبارزه با دشمن مشترک 133
- رهنمود به حکام، در مبارزه با دشمنان اسلام 135
- سفارش به عمر بن عبدالعزیز درباره ی عدل و انصاف 138
- هشدار به برخی خلفا درباره ی کجروی ها 141
- ترویج مکتب جهاد و شهادت 144
- دعوت به پایمردی در طریق حق 145
- شرایط سیاسی، در عصر امام باقر 146
- از سقیفه تا حکومت بنی امیه 146
- بنی امیه، بر مسند جباریت 150
- شرایط سیاسی، از بیان امام باقر 151
- بیان و داوری دیگران 153
- بنی امیه، و بدبین ساختن مردم به اهل بیت 154
- مروان بن حکم 156
- اشاره 156
- عبدالملک مروان 158
- ولید بن عبدالملک 159
- خلفای معاصر با دوران امامت باقرالعلوم 160
- ولید بن عبدالملک 160
- اشاره 160
- سلیمان بن عبدالملک 161
- شیعه در عصر سلیمان بن عبدالملک 162
- سلیمان بن عبدالملک در نگاه امام باقر 162
- عمر بن عبدالعزیز 163
- عمر بن عبدالعزیز و خاندان علی 164
- بازگشت فدک به فرزندان فاطمه 165
- ناخشنودی بنی امیه از روش عمر بن عبدالعزیز 167
- برانداختن رسم دشنام به علی 168
- عمر بن عبدالعزیز در نظر ائمه 168
- عمر بن عبدالعزیز در نظر شیعیان عصر وی 171
- یزید بن عبدالملک 173
- هشام بن عبدالملک 175
- عداوت هشام بن عبدالملک با امام باقر 175
- ریشه های عداوت 177
- سخت ترین دوران بر امام باقر 181
- شیعه در تنگنای خلافت هشام 182
- شهادت زید بن علی بن الحسین 183
- شهادت امام باقر با توطئه ی هشام 185
- اشاره 187
- امام باقر و قیام زید بن علی 187
- فلسفه ی نهی از قیام زید 191
- اشاره 194
- زندگی اجتماعی باقرالعلوم 194
- کار و تلاش در اوج زهد و تقوا 194
- حضور سازنده و مؤثر در جامعه 196
- مرجعیت و پاسخگویی به پرسش های مردم 197
- رسیدگی به محرومان 198
- سخاوت و مروت نسبت به دوستان 199
- شکیبایی و بردباری در روابط اجتماعی 201
- صمیمیت و محبت با دوستان 202
- محبت و عاطفه نسبت به خانواده 203
- احترام به حقوق اجتماعی مؤمنان 205
- اهتمام به حقوق مالی مردم 206
- رعایت حقوق و نیازهای روحی همسران 207
- عدم تحمیل ایده های خویش بر همسران 208
- رعایت جمال و زی شرافتمندانه 210
- اشاره 213
- قلبی، هماره مشغول به یاد خدا 216
- دعاها و نیایش ها 217
- اشاره 226
- تجلی دانش و حکمت در سخنان باقرالعلوم 226
- ارزش والای عقل 229
- اشاره 230
- جایگاه بلند دانش 230
- تحصیل دانش، عبادت و جهادی بزرگ 231
- علم، سلاحی کارآمد 231
- ممنوعیت سوء استفاده از دانش 232
- اهمیت تعلیم و تعلم 232
- آثار نیک و بد تعلیم، متوجه معلمان 233
- لزوم دقت در گزینش معلم 233
- لزوم دقت در انتخاب دانشجو 234
- شناخت عمیق دین، اوج کمال و تعالی 235
- شناخت، معیار منزلت انسان 235
- شناخت، ملاک ارزش عمل 235
- شناخت خداوند و صفات او 236
- شناخت رهبران الهی 238
- رابطه ی امام شناسی و خداشناسی 239
- امام، نور هدایت 241
- امام، عالم به ظاهر و باطن قرآن 242
- امام، خزانه دار علم الهی 242
- امام، دارای علم پیامبر و نه مقام نبوت 243
- رابطه ی علم امام با لزوم اطاعت از او 243
- امام معصوم، دارای ولایت بر امت 244
- اشاره 244
- دستیابی به ولایت امامان تنها در پرتو عمل 245
- اهل گناه، محروم از ولایت امامان 246
- شناخت و عقیده، مستلزم عمل 249
- اشاره 249
- ارزش علم، در کنار عمل 250
- عمل، نیازمند استمرار و مداومت 251
- عمل، راهگشای دانش فزونتر 251
- عمل، راه تقرب به خداوند 251
- عمل، شرط ایمان و نشانه ی آن 252
- آگاهان، دارای مسؤولیت فزونتر 252
- آگاهان بی عمل، گرگ های جامعه 253
- عالمان درباری، دور از رحمت الهی 254
- اشاره 255
- اطاعت و بندگی 255
- رابطه ی انسان با خدا 255
- انجام واجبات، بالاترین اطاعت 256
- مقاومت در برابر گناه 257
- پایداری در مسیر بندگی 257
- برترین عبادت 258
- مؤمن، هماره به یاد خدا 258
- یاد خدا، همیشه و در همه جا 259
- آثار یاد و ذکر خداوند 260
- لزوم شکر به درگاه خداوند 261
- خوش گمانی به پروردگار 262
- امیدواری به غفران الهی 263
- پرهیز از امید کاذب 264
- تعادل میان بیم و امید 265
- اصرار در دعا 266
- گریه و تضرع به درگاه خدا 267
- دعا و تسلیم در برابر خدا 268
- انگیزه ی دعا و تضرع 268
- راه تقرب به پروردگار 269
- اشاره 270
- مسؤولیت انسان درباره ی خویش 270
- آثار خودشناسی 270
- خودشناسی (معرفت نفس) 270
- قلب و حالات آن 271
- اشاره 271
- قلب و انواع آن 272
- قساوت قلب 273
- اهمیت سلامت قلب 274
- ارزش ها و کرامت های اخلاقی 274
- اشاره 275
- فرو خوردن خشم 275
- حسن خلق 275
- راه غلبه بر خشم 277
- پرهیز از حسد 278
- اجتناب از تکبر و فخر 279
- قناعت و دوری از طمع 279
- کنترل زبان و گفتار 281
- زندگی در حد کفاف 281
- نکوهش نفاق و دوچهرگی 282
- نهی از کسالت و بی حوصلگی 282
- دینداری در غم و شادی 283
- اشاره 283
- نشانه های مؤمن واقعی 283
- اقتصاد و حسابگری در معیشت 284
- رابطه ی انسان با مردم و جامعه 284
- وابستگی فرد به جامعه 284
- پیشتازی در میدان ارزش ها 284
- مؤمنان، اعضای یک پیکر 285
- مؤمنان، برادران واقعی 285
- مسؤولیت در برابر جامعه 286
- برادری، مستلزم حمایت اقتصادی 286
- جامعه ی ایده آل 287
- حقوق اجتماعی مؤمنان بر یکدیگر 288
- اشاره 288
- صداقت و ادای امانت 289
- امر به معروف و نهی از منکر 289
- عفو و گذشت، رمز زندگی با مردم 290
- شیوه ی دوستیابی 290
- جاذبه و دافعه 291
- رفق و مدارا با مردم 292
- حفظ و تقویت روابط خویشاوندی 295
- حرمت حریم خانواده 296
- عالی ترین نمود مودت اجتماعی 297
- محبت ها و دوستی های ارزشمند 298
- معاشرت های ممنوع و زیانبار 299
- روش برخورد با طیف های مختلف 300
- اختلاف های اجتماعی، نتیجه ی گناه 300
حسین بن علی (ع) فرزند پیامبر (ص) نخواهد بود (یعنی کسی که چنان جنایت هولناکی را مرتکب شده، کشتن دیگران برایش دشوار نیست).
یزید با شنیدن این سخنان دستور کشتن او را صادر کرد و وی را کشتند! (1).
امام باقر (ع) با نقل این واقعه، چند هدف را دنبال می کند:
الف: زنده نگاه داشتن واقعه ی کربلا و شهادت حسین بن علی (ع).
ب: نشان دادن خصلت درندگی حاکمانی که در مقابل ائمه ایستاده و حق آنان را غصب کرده و بر مردم حکم می رانند!
ج: نمایاندن روحیه ی استکباری و تفرعن حاکمانی چون یزید و بی محتوا بودن تظاهر ایشان به حج و سایر امور دین.
د: هشدار دادن به مردم نسبت به مصون نبودن از ظلم حاکمان غیر الهی؛ زیرا کسانی که خون فرزندان پیامبر (ص) و چهره های زهد، علم و تقوا را بر زمین ریزند، از ریختن خون مردم عادی باکی نخواهند داشت.
منع شیعیان، از تقرب به سلطان
در تاریخ شیعه چهره هایی چون علی بن یقطین دیده می شوند که به اشاره ی امامان و با اجازه ی ایشان در دستگاه حکام ناصالح وارد شده و مقرب آنان واقع گردیده اند.
اما هدف از این برنامه ی محدود و استثنایی نفوذ دادن عناصر مؤمن در نظام فاسد برای پیشگیری از برخی ستم ها نسبت به مؤمنان واقعی بوده است، ولی افراد معمولی حتی از برقرار کردن روابط اقتصادی با سلاطین و حکام منع می شده اند.
یکی از شیعیان به نام عبدالغفار بن قاسم می گوید: به امام باقر (ع) گفتم:
ای آقای من! نظرتان در نزدیک شدن من به سلطان و رفت و آمد به دربار
1- 257. ان یزید بن معاویه دخل المدینه و هو یرید الحج فبعث الی رجل من قریش، فأتاه فقال له یزید: اتقر لی انک عبدلی، ان شئت بعتک و ان شئت استرقتک؟ فقال له الرجل: والله یا یزید! ما انت بأکرم منی فی قریش حسبا، و لا کان أبوک أفضل من أبی فی الجاهلیه و الاسلام، و ما أنت بأفضل منی فی الدین و لا بخیر منی. فکیف اقرلک بما سألت؟ فقال له یزید: ان لم تقرلی والله قتلتک، فقال له الرجل: لیس قتلک ایای بأعظم من قتلک الحسین بن علی (ع) ابن رسول الله (ص) فامر به فقتل. روضه ی کافی، خ 313.