امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 168

برانداختن رسم دشنام به علی

از جمله حرکت های مهم و مثبت عمر بن عبدالعزیز برانداختن رسم دشنام به علی بن ابی طالب (ع) می باشد؛ زیرا از زمان معاویه، و به ویژه پس از تلاش او برای منزوی ساختن حسن بن علی (ع) از صحنه ی سیاسی، یکی از روش های تبلیغی معاویه علیه آل علی و پیروان و شیعیان خط امامت، ترویج سب علی و لعن او، میان مردم بود. تا آنجا که سخنگویان دولتی و خطیب های وابسته به دربار، در مراسم عمومی، کلام خود را با ناسزاگویی به علی بن ابی طالب (ع) آغاز می کردند، ولی عمر بن عبدالعزیز این رسم خائنانه ی معاویه را متروک ساخت. (1).

مسعودی در کتاب تاریخ خود می نویسد:

عمر بن عبدالعزیز در سخنرانی های خود، لعن علی (ع) را ترک کرد و به جای آن این آیه از قرآن را می خواند: «ربنا اغفرلنا و لاخواننا الذین سبقونا بالایمان و لا تجعل فی قلوبنا غلا للذین امنوا، ربنا انک غفور رحیم» (2) پروردگارا، ما و برادران ما را که در راه ایمان بر ما پیشی گرفته اند، مورد بخشایش و غفران قرار ده! و در قلب های ما کمترین کینه و دشمنی نسبت به اهل ایمان باقی نگذار، پروردگارا، به راستی که بسیار بخشایشگر و مهربانی (3).

عمر بن عبدالعزیز در نظر ائمه

با آنچه تاکنون درباره ی شخصیت سیاسی و رفتاری عمر بن عبدالعزیز آوردیم، باید دید که موضع امام باقر (ع) و اصولا ائمه در قبال حکومت وی و روش او چه بوده است.

روایتی از امام سجاد (ع) در اختیار داریم که بر اساس آن، می توان به نظر امام سجاد (ع) درباره ی عمر بن عبدالعزیز پی برد.

عبدالله بن عطای تمیمی گوید: همراه با علی بن الحسین (ع) در مسجد بودم که عمر بن عبدالعزیز از آنجا عبور کرد، در حالی که گیره ها و بندهای کفشش از نقره بود.

1- 335. اثبات الوصیه 154.
2- 336. حشر / 10.
3- 337. مروج الذهب 3 / 184.