امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 17

اهمیت موضوع امامت و نقش آن در حیات اجتماعی و دین امت اسلامی، می طلبد که این عقیده ی بنیادین، همواره بر پایه ها و دلایلی روشن و متقن استوار باشد. تا نه منکران را توان انکار باشد و نه فرصت طلبان مقام جو را قدرت ادعای امامت!

امامت، بدان معنا که شیعه معتقد است بر دو پایه ی اساسی مبتنی است:

الف - گزینش و تأیید از سوی مبدأ وحی.

ب - لیاقت ها و شایستگی های معنوی، اخلاقی و علمی.

گرچه، صرف برگزیده شدن فرد از جانب خداوند، خود دلیلی کافی و قانع کننده خواهد بود، اما تصریح به اصل لیاقت و شایستگی، نمایانگر این حقیقت است که انتخاب الهی، بی ملاک و بی حساب و گزاف نمی باشد.

بررسی کامل و همه جانبه ی این مطلب باید در مبحث امامت عامه جستجو شود، اما در این بررسی، که هدف طرح دلایل امامت باقرالعلوم (ع) می باشد به اشارتی اکتفا باید کرد.

نخستین منبع معتبر در شریعت اسلامی، قرآن و سپس سنت پیامبر (ص) است.

آن دسته از آیات قرآن که بر امامت معصومین (ع) دلالت دارد، معمولا در بحث امامت عامه مطرح می باشد؛ زیرا ویژگی آیات یاد شده این است که در متن آن ها با صرف نظر از شأن نزول و تفسیر و توضیح پیامبر (ص) نام هیچ یک از امامان (ع) مطرح نیست، و برای شناخت مصادیق واقعی آن باید از روایات و نصوص نبوی (ص) بهره جست؛ چه، به تصریح خود قرآن، سخن پیامبر (ص) چونان فرمان وحی حجت و معتبر است.

«و ما ارسلنا من رسول الالطیاع باذن الله» (1).

ما هیچ رسولی را نفرستادیم مگر بدان منظور که در پرتو اجازه ی خدا، مورد اطاعت قرار گیرد.

«من یطع الرسول فقد اطاع الله». (2).