امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 230

آی و او پیش آمد، سپس فرمان داد: باز گرد! و او بازگشت. آن گاه خداوند فرمود: به عزت و جلالم سوگند! که هیچ آفریده ای نزد من محبوبتر از تو نیست و تنها بندگانی را از عقل کامل بهره مند می سازم که دوستشان بدارم. هان! همه ی امر و نهیهای من تنها متوجه تو است و فقط تو را بر تخلف ها و گناهان مجازات کرده و بر اطاعت و بندگی، پاداش می دهم. (1).

امام (ع) در بیانی دیگر می فرماید:

در روز قیامت، خداوند هر انسانی را به اندازه ی عقلی که به وی عطا کرده است، مورد حسابرسی و سنجش قرار می دهد. (2).

جایگاه بلند دانش

اشاره

امام باقر (ع) به پیروی از قرآن و رهنمود وحی، با ارجگذاری به علم و دانش و ترسیم جایگاه بلند و ارزشی آن، جامعه ی اسلامی را به کسب دانش و تحصیل شناخت دین و دیگر علوم مورد نیاز زندگی فرا خوانده است.

در قبال ادیانی که علم را شجره ی ممنوعه دانسته اند و در مواجهه با جریان های اجتماعی که مسلمانان را به تعبد خشک و انزوا طلبی و چله نشینی و ریاضت های بدنی به جای درایت عقلی و علمی دعوت کرده اند، امام باقر (ع) امت اسلامی را به سمت علم و معرفت راهنمایی کرده، می فرمود:

دانشمندی که با دانش خود به جامعه سود رساند، از هفتاد هزار عابد، برتر است. (3).

به راستی، بیانی نیرومندتر از این سخن امام باقر (ع) در توصیف دانش و در تشویق جامعه ی ایمانی به کسب علم، در سایر ادیان و مکاتب نمی توان یافت.

1- 429. لما خلق الله العقل استنطقه، ثم قال له: اقبل فاقبل ثم قال له: ادبر، فادبر، ثم قال: و عزتی و جلالی ما خلقت خلقا هو احب الی منک و لا اکملتک الا فیمن احب، اما انی ایاک امر و ایاک انهی و ایاک اعاقب و ایاک اثیب. اصول کافی 1 / 10 کتاب العقل و الجهل، حدیث 1.
2- 430. انما یداق الله العباد فی الحساب، یوم القیامه علی قدر ما آتاهم من العقول فی الدنیا. اصول کافی 1 / 12.
3- 431. عالم ینتفع بعلمه افضل من سبعین الف عابد. اصول کافی، ج 1، باب صفه العلم... حدیث 8.