امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 79

راه نیافتن تغییر در ذات خداوند

از امام باقر (ع) در تفسیر و معنای آیه ی: «و من یحلل علیه غضبی فقد هوی» (1) سؤال شد، که غضب خدا به چه گونه است؟

امام باقر (ع) فرمود: غضب خداوند همان کیفری است که به خطا کاران و منحرفان روا می دارد. و کسی که گمان کند (غضب خداوند همانند غضب آدمیان نتیجه ی تحت تأثیر قرار گرفتن و تغییر روحیه و تحریک قوای درونی است و) غضب تغییری در خدا به وجود می آورد، به کفر گراییده است. (2).

معنای حقیقی «یدالله» و انتساب «روح» به خدا

در تفسیر آیه ی «یا ابلیس ما منعک ان تسجد لما خلقت بیدی» (3) از امام باقر (ع) سؤال شد، منظور از «دست» که خداوند به خویش نسبت داده، چیست؟

امام فرمود: «ید» در کلام عرب به معنای قوت و عظمت است. خداوند می فرماید: «والسماء بنیناها بأید»؛ (4) یعنی آسمان را با قدرت و نیرو بر افراشتیم؛ چه، در آیه ی «و ایدهم بروح منه» روح، نیز به معنای قوت و نیروی امداگر است.. (5).

در تفسیر این کلام الهی که می فرماید: «در آدم، از روح خود دمیدم» امام (ع) همین بیان را آوره که مراد از «روح»، قدرت است. (6).

و در بیانی دیگر امام فرموده است: مراد از «روح خدا» روحی است که او انتخاب کرده و برگزیده و آفریده است و آن را به خود نسبت داده و بر تمامی ارواح برتری بخشیده است (7).

1- 163. طه / 81.
2- 164. توحید صدوق 168؛ ارشاد مفید 163؛ الفصول المهمه 214.
3- 165. ص / 75.
4- 166. ذاریات / 47.
5- 167. سیره الائمه الاثنی عشر 2 / 213، و نظیر آن در تفسیر برهان 4 / 64.
6- 168. توحید صدوق / 172.
7- 169. همان 170.