امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 81

علم ازلی است. (1).

از سؤال فوق استفاده می شود که مباحث کلامی، در این عصر به گونه ای خزنده در اندیشه ی مسلمان ها راه یافته است؛ چه، ردپای این گونه ریزنگری ها را در میان یونانیان مانند ارسطو و افلاطون می توان یافت. اما پاسخ امام باقر (ع) در این بیان بسیار کوتاه و قاطع است و این اجمال یا بدان خاطر است که شخص سؤال کننده از ظرفیت بیشتری برخوردار نبوده است و یا امام (ع) با کوتاه کردن سخن به آن فرد فهمانده اند که طرح چنین مباحثی، بیش از آن که مشکلی را بزداید، بر حیرت و سرگردانی می افزاید و اعتقاد به همین نکته کافی است که خداوند از ازل عالم بوده است.

البته این مباحث با گذشت زمان گسترش بیشتری پیدا کرد و شبهات و اختلاف آرا تا بدان جا پیش رفت، که مسلک های متعارض کلامی به صورت جدی در بستر جامعه ی اسلامی رخ نمودند و سال های متمادی بخش عظیمی از فکر و ذهن محافل علمی در نقد و بررسی چنین کنکاش هایی صرف گردید و به هدر رفت. و چه بسا در چنین زمینه ای امام باقر (ع) به زیاد فرمود:

از خصومت و درگیری بپرهیز! زیرا این گونه درگیری ها پدید آورنده ی شک است و عمل را تباه می کند و افراد درگیر را منحط می سازد... در گذشته کسانی بودند که علوم بایسته را کنار نهاده و در طلب دانش هایی بر آمدند که نمی بایست، تا آن جا که سخنشان به خدا و مباحث الهی انجامید و متحیر و سرگردان ماندند. (2).

این ها نمونه هایی بود از مباحث اعتقادی که امام باقر (ع) در راستای رسالت علمی و الهی خود ارائه داشته و در پرتو آن شبهات فکری رسوخ یافته در اندیشه را زدوده است.

ارجاع امت به قرآن و افشای چهره ی عالم نمایان

پس از رسول خدا، ظاهرا قرآن، به عنوان منبع اصلی شناخت مسایل عقیدتی و