امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 120

1- 239.... لا تبثوا سرنا و لا تذیعوا أمرنا... بحار 75 / 76.

2- 240. اکتموا أسرارنا و لا تحملوا الناس علی اعناقنا... بحار 75 / 417.

رویارویی و مبارزه با عناصر مفسد و حاکمان ستمگر، ضروری و اجتناب ناپذیر است.

عزت، قدرت و نیروی برتر علمی و عملی باید در اختیار جبهه ی ایمان باشد و..

این ها همه نقطه نظرهای مشترک معصومین (ع) در زمینه ی آرا و ایده های سیاسی - اجتماعی است. با این حال، مطالعه ی زندگی ایشان، این واقعیت را می نمایاند که خط مشی امامان (ع) در جریان های سیاسی و موضعگیری علیه حکام عصر خویش متفاوت بوده است.

این تفاوت از آن جهت است که شرایط زمان، نیازها، مشکلات، امکانات و ضرورت های اجتماعی و تاریخی همواره متغیر است. شیوه ای که در یک زمان ضروری است و کارآیی دارد، ممکن است در زمان دیگر بی تأثیر و چه بسا زیانبار باشد. وسیله ای که در یک دوره، مفید و کارساز است، چه بسا در عصر و شرایطی دیگر، لغو و بیهوده شناخته شود.

امامان، با این که ایده ی واحد و بینشی یکسان نسبت به اهداف سیاسی داشته اند، ولی به خاطر اختلاف شرایط محیطی و زیستی خود و تفاوت نیازها و اولویت های معنوی و مادی جامعه، شیوه های متفاوتی را به کار گرفته اند.

تفاوت خط مشی ائمه در امور سیاسی

وجود تفاوت در خط مشی سیاسی امامان (ع)، واقعیتی است که در روایات نیز بدان اشاره شده و مورد قبول قرار گرفته است.

شخصی به نام حمران نزد امام باقر (ع) آمده، می گوید:

درباره ی عملکرد سیاسی علی بن ابی طالب و حسن بن علی (ع) و حسین بن علی (ع) و خروج و قیام آنان و مشکلاتی که در این مسیر تحمل کردند و تا مرز شهادت و کشته شدن پیش رفتند، نظر شما چیست؟

امام باقر (ع) در پاسخ وی فرمود: ای حمران! خداوند از قبل برنامه ی آنان را طرح ریزی کرده و به موقع، آن را عملی ساخت.

پیامبر (ص) از طریق وحی، نسبت به برنامه ی الهی آگاه شده بود و اطلاعات