امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 159

1- 299. سفینه البحار 1 / 292.

2- 300. اعلام زرکلی 2 / 295.

3- 301. البدایه و النهایه 8 / 259.

4- 302. اثبات الوصیه 147-146.

5- 303. معارف ابن قتیبه 354؛ کامل ابن اثیر 4 / 74؛ اسدالغابه 4 / 384؛ الاعلام 8 / 94.

عبدالملک مروان

پس از مروان بن حکم فرزندش عبدالملک حکومت را در اختیار گرفت. وی در آغاز بر تمامی بلاد تسلط نداشت، ولی در پی جنگ ها و درگیری های حجاج با ابن زبیر که بر بخش هایی از کشور نفوذ داشت، به سال 73 ه قدرت کامل یافت و تا سال 86 ه به حکومت ادامه داد.

او تا قبل از رسیدن به خلافت، خود را فردی قرآن دوست می نمایاند، و از سر سیاست بازی، برخی از شؤون تقوا را رعایت می کرد، ولی با رسیدن به حکومت، در زمره ی مستبدترین خلفای اموی در آمد. (1) شراب می نوشید و به نوشیدن شراب اقرار می کرد. (2).

زمانی که به حکومت رسید، قرآن را کناری نهاد و گفت: این آخرین دیدار من با تو است! (3).

مسلط ساختن کارگزاران سفاک و جنایتکاری چون حجاج بن یوسف ثقفی بر جان و مال و حیثیت مردم، نمایانگر گوشه ای از خیانت های او به امت اسلامی است.

برخی از روایتگران تاریخ مدعی شده اند که عبدالملک در مقایسه با پیشینیانش، سختگیری کمتری نسبت به خاندان علی (ع) روا داشته است؛ زیرا به کارگزار خویش در حجاز نوشته است: مرا از مبتلا شدن به خون فرزندان علی دور نگه دار (یعنی تو به عنوان کارگزار من با آل علی (ع) به گونه ای برخورد نکن که منتهی به خونریزی و قتل آنان شود)؛ زیرا من دریافته ام که هرگاه علویان مورد ظلم و هجوم قرار گرفته اند، مهاجمان به پیروزی نرسیده اند. (4).

این مدارای نسبی در صورتی که به راستی صورت گرفته باشد، هرگز از روی ملاطفت و رحمت نبوده است، بلکه عبدالملک با بررسی زندگی یزید، دریافته بود که جنگ و مبارزه با اهل بیت نه تنها حکومت او را استحکام نمی بخشد، بلکه جو