امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 235

1- 432. والله لموت عالم احب الی ابلیس من موت سبعین عابدا. تذکره الخواص 304.

2- 433. تعلموا العلم، فان تعلمه حسنه، و طلبه عباده، والمذاکره له تسبیح، و البحث عنه جهاد، و تعلیمه صدقه، و بذله لاهله قربه، و العلم ثمار الجنه، و انس فی الوحشه، و صاحب فی الغربه، و رفیق فی الخلوه، و دلیل علی السراء، و عون علی الضراء، و دین عند الاخلاء. ائمتنا 1 / 363.

آنان به تحصیل علم، به توان و کارآیی دانش در میدان مقابله با دشمنان اشاره فرموده و تصریح کرده است:

علم سلاحی است علیه دشمنان (1).

و در ادامه ی همین سخنان، امام (ع) یادآور شده است که امامان (ع) و رهبران الهی بر اساس همین معیار ارزنده، بر دیگران رفعت یافته و پیشوای مردم قرار گرفته اند. (2).

اهمیت تعلیم و تعلم

امام باقر (ع) در زمینه ی اهمیت تعلیم و تعلم و ضرورت ترویج دانش در پهنه ی جامعه، فرموده است:

معلم و متعلم هر دو پاداش و اجر معنوی دارند، اما پاداش معلم فزونتر است. پس شما علم را از عالمان فرا گیرید و به دیگران آموزش دهید. چنان که عالمان به شما آموزش دادند و دانش خود را در اختیار شما قرار دادند. (3).

ممنوعیت سوء استفاده از دانش

دانش، قدرت و توانایی است و چه بسا دانشمندان وسوسه شوند تا به اتکای قدرت علمی خود بر جامعه فخر فروخته و یا بر آنان سلطه پیدا کنند. امام باقر (ع) در تخطئه ی چنین ایده و روشی، فرموده است:

کسی که به تحصیل دانش روی آورد، بدان انگیزه که در پرتو علم خویش بر اهل دانش فخر فروشد، یا با سست اندیشان ساده لوح به جدل و ستیز پردازد، یا مردم را متوجه و شیفته ی خود سازد، جایش در آتش است، همانا ریاست، تنها شایسته ی صالحان می باشد. (4).