- مقدمه 1
- ولادت 5
- پنجمین طلوع امامت 5
- اشاره 5
- تبار والای امام باقر 6
- نام و کنیه 7
- القاب 8
- همسران 9
- فرزندان 9
- جایگاه دینی و علمی 10
- پایگاه اجتماعی 11
- دستاوردها 12
- شهادت 12
- دلایل امامت 16
- اشاره 16
- اشاره 16
- بشارت پیامبر به ائمه ی دوازده گانه 18
- تصریح پیامبر به امامت باقرالعلوم 20
- پیام جابر از رسول خدا برای امام باقر 21
- حدیث جابر در منابع اهل سنت 23
- تصریح امام سجاد به امامت باقرالعلوم 24
- تصریح باقرالعلوم به امامت خویش 25
- ویژگی ها و شایستگی های ضروری امام 28
- انتخاب الهی، برترین انتخاب 30
- انتخاب الهی، دارای ملاک 31
- کمال ها و کرامت ها، نشانه ای دیگر 33
- اشاره 33
- انهدام قصر هشام 34
- اخبار از خلافت عمر بن عبدالعزیز 35
- ترسیم پیامدهای نهضت زید بن علی 35
- نظارت بر رفتار پنهانی پیروان 36
- سخنی با منکران 37
- زندگی علمی باقرالعلوم 41
- اشاره 41
- امام باقر، در آینه ی اندیشه ها 41
- شاگردان و تربیت یافتگان مکتب باقر العلوم 47
- اشاره 65
- درس های عقیدتی و مبارزه با انحراف های فکری 66
- اشاره 66
- مبارزه با اندیشه ی خوارج 68
- مبارزه با توهمات قدریه و جبریه 71
- موضعگیری علیه دروغ پردازان و غالیان 73
- اشاره 77
- تبیین معارف اصولی دین 77
- توحید ذات و صفات 78
- اطلاق شی ء بر خداوند 78
- کمترین حد شناخت انسان درباره ی خدا 79
- بی نیازی خدا از زمان 79
- نهی از تفکر در ذات 79
- معنای حقیقی «یدالله» و انتساب «روح» به خدا 80
- عدم امکان مشاهده ی حسی خدا 81
- علم ازلی خداوند به حقایق و امور 81
- ارجاع امت به قرآن و افشای چهره ی عالم نمایان 82
- اشاره 86
- رویارویی با بدعت و بدعت گذاران 86
- غرض ورزی و تدابیر حیله گرانه ی عناصر ضد دین 86
- جهل و نارسایی علمی نسبت به مبانی و معارف اصیل دین 87
- مبارزه با قیاس در میدان اجتهاد 92
- تعلیم فقه و شیوه ی صحیح اجتهاد 95
- اشاره 99
- بینش سیاسی امام باقر 100
- اشاره 100
- ضرورت تداوم مبارزه علیه کفر، شرک و ستم 100
- موضعگیری علیه حاکمان ستمگر 102
- استفاده از پند و تذکر در مسیر اصلاح 103
- استفاده از روش های قهرآمیز علیه ظلم و فساد 104
- نفی روحیه ی عافیت طلبی و توجیه گری 105
- منع استفاده از ظلم، برای اقامه ی حق 106
- ویژگی های پیشوا و حاکم صالح 107
- تأثیر عدالت اجتماعی در غنای اقتصادی 107
- نقش رهبری حق در صلاح دین و دنیا 108
- استواری پایه های دین، در پرتو حکمت حق 110
- سعادت جامعه، در سایه ی حکومت رهبران الهی 112
- دانشمندان از دیگر عوامل صلاح و فساد جامعه 113
- اشاره 114
- تقیه و پنهان کاری 114
- تقیه به منظور حفظ جان نیروهای خودی 116
- تقیه به منظور حفظ بنیه ی اقتصادی نیروهای خودی 116
- تقیه به منظور اجرای برنامه های مهمتر 117
- تقیه به منظور حفظ حرمت ارزش ها 117
- حرکت سری در شرایط نامساعد 118
- اشاره 119
- خط مشی سیاسی امام باقر 119
- تفاوت خط مشی ائمه در امور سیاسی 120
- تسخیر پایگاه فکری و فرهنگی جامعه 122
- تحکیم سری بنیادهای تفکر شیعی 124
- القای روح ظلم ستیزی در پیروان 125
- ابراز نفرت از فرمانروایان ناصالح 126
- ترسیم چهره ی پلید جباران و افشاگری علیه آنان 129
- منع شیعیان، از تقرب به سلطان 130
- حفظ وحدت و یکپارچگی امت 133
- همیاری با همه ی مسلمانان، در مبارزه با دشمن مشترک 134
- رهنمود به حکام، در مبارزه با دشمنان اسلام 136
- سفارش به عمر بن عبدالعزیز درباره ی عدل و انصاف 139
- هشدار به برخی خلفا درباره ی کجروی ها 142
- ترویج مکتب جهاد و شهادت 145
- دعوت به پایمردی در طریق حق 146
- شرایط سیاسی، در عصر امام باقر 147
- از سقیفه تا حکومت بنی امیه 147
- بنی امیه، بر مسند جباریت 151
- شرایط سیاسی، از بیان امام باقر 152
- بیان و داوری دیگران 154
- بنی امیه، و بدبین ساختن مردم به اهل بیت 155
- مروان بن حکم 157
- اشاره 157
- عبدالملک مروان 159
- ولید بن عبدالملک 160
- اشاره 161
- ولید بن عبدالملک 161
- خلفای معاصر با دوران امامت باقرالعلوم 161
- سلیمان بن عبدالملک 162
- سلیمان بن عبدالملک در نگاه امام باقر 163
- شیعه در عصر سلیمان بن عبدالملک 163
- عمر بن عبدالعزیز 164
- عمر بن عبدالعزیز و خاندان علی 165
- بازگشت فدک به فرزندان فاطمه 166
- ناخشنودی بنی امیه از روش عمر بن عبدالعزیز 168
- عمر بن عبدالعزیز در نظر ائمه 169
- برانداختن رسم دشنام به علی 169
- عمر بن عبدالعزیز در نظر شیعیان عصر وی 172
- یزید بن عبدالملک 174
- عداوت هشام بن عبدالملک با امام باقر 176
- هشام بن عبدالملک 176
- ریشه های عداوت 178
- سخت ترین دوران بر امام باقر 182
- شیعه در تنگنای خلافت هشام 183
- شهادت زید بن علی بن الحسین 184
- شهادت امام باقر با توطئه ی هشام 186
- امام باقر و قیام زید بن علی 188
- اشاره 188
- فلسفه ی نهی از قیام زید 192
- کار و تلاش در اوج زهد و تقوا 196
- اشاره 196
- زندگی اجتماعی باقرالعلوم 196
- حضور سازنده و مؤثر در جامعه 198
- مرجعیت و پاسخگویی به پرسش های مردم 199
- رسیدگی به محرومان 200
- سخاوت و مروت نسبت به دوستان 201
- شکیبایی و بردباری در روابط اجتماعی 203
- صمیمیت و محبت با دوستان 204
- محبت و عاطفه نسبت به خانواده 205
- احترام به حقوق اجتماعی مؤمنان 207
- اهتمام به حقوق مالی مردم 208
- رعایت حقوق و نیازهای روحی همسران 209
- عدم تحمیل ایده های خویش بر همسران 210
- رعایت جمال و زی شرافتمندانه 212
- اشاره 215
- قلبی، هماره مشغول به یاد خدا 218
- دعاها و نیایش ها 219
- اشاره 229
- تجلی دانش و حکمت در سخنان باقرالعلوم 229
- ارزش والای عقل 232
- اشاره 233
- جایگاه بلند دانش 233
- تحصیل دانش، عبادت و جهادی بزرگ 234
- علم، سلاحی کارآمد 234
- اهمیت تعلیم و تعلم 235
- ممنوعیت سوء استفاده از دانش 235
- آثار نیک و بد تعلیم، متوجه معلمان 236
- لزوم دقت در گزینش معلم 236
- لزوم دقت در انتخاب دانشجو 237
- شناخت عمیق دین، اوج کمال و تعالی 238
- شناخت، ملاک ارزش عمل 238
- شناخت، معیار منزلت انسان 238
- شناخت خداوند و صفات او 239
- شناخت رهبران الهی 241
- رابطه ی امام شناسی و خداشناسی 242
- امام، نور هدایت 244
- امام، عالم به ظاهر و باطن قرآن 245
- امام، خزانه دار علم الهی 245
- امام، دارای علم پیامبر و نه مقام نبوت 246
- رابطه ی علم امام با لزوم اطاعت از او 246
- امام معصوم، دارای ولایت بر امت 247
- اشاره 247
- دستیابی به ولایت امامان تنها در پرتو عمل 248
- اهل گناه، محروم از ولایت امامان 249
- اشاره 252
- شناخت و عقیده، مستلزم عمل 252
- ارزش علم، در کنار عمل 253
- عمل، نیازمند استمرار و مداومت 254
- عمل، راهگشای دانش فزونتر 254
- عمل، راه تقرب به خداوند 254
- عمل، شرط ایمان و نشانه ی آن 255
- آگاهان، دارای مسؤولیت فزونتر 255
- آگاهان بی عمل، گرگ های جامعه 256
- عالمان درباری، دور از رحمت الهی 257
- اشاره 258
- رابطه ی انسان با خدا 258
- اطاعت و بندگی 258
- انجام واجبات، بالاترین اطاعت 259
- پایداری در مسیر بندگی 260
- مقاومت در برابر گناه 260
- مؤمن، هماره به یاد خدا 261
- برترین عبادت 261
- یاد خدا، همیشه و در همه جا 262
- آثار یاد و ذکر خداوند 263
- لزوم شکر به درگاه خداوند 264
- خوش گمانی به پروردگار 265
- امیدواری به غفران الهی 266
- پرهیز از امید کاذب 267
- تعادل میان بیم و امید 268
- اصرار در دعا 269
- گریه و تضرع به درگاه خدا 270
- انگیزه ی دعا و تضرع 271
- دعا و تسلیم در برابر خدا 271
- راه تقرب به پروردگار 272
- مسؤولیت انسان درباره ی خویش 273
- خودشناسی (معرفت نفس) 273
- اشاره 273
- آثار خودشناسی 273
- قلب و حالات آن 274
- اشاره 274
- قلب و انواع آن 275
- قساوت قلب 276
- اهمیت سلامت قلب 277
- ارزش ها و کرامت های اخلاقی 277
- حسن خلق 278
- فرو خوردن خشم 278
- اشاره 278
- راه غلبه بر خشم 280
- پرهیز از حسد 281
- اجتناب از تکبر و فخر 282
- قناعت و دوری از طمع 282
- کنترل زبان و گفتار 284
- زندگی در حد کفاف 284
- نهی از کسالت و بی حوصلگی 285
- نکوهش نفاق و دوچهرگی 285
- دینداری در غم و شادی 286
- اشاره 286
- نشانه های مؤمن واقعی 286
- رابطه ی انسان با مردم و جامعه 287
- وابستگی فرد به جامعه 287
- اقتصاد و حسابگری در معیشت 287
- پیشتازی در میدان ارزش ها 287
- مؤمنان، اعضای یک پیکر 288
- مؤمنان، برادران واقعی 288
- برادری، مستلزم حمایت اقتصادی 289
- مسؤولیت در برابر جامعه 289
- جامعه ی ایده آل 290
- حقوق اجتماعی مؤمنان بر یکدیگر 291
- اشاره 291
- امر به معروف و نهی از منکر 292
- صداقت و ادای امانت 292
- شیوه ی دوستیابی 293
- عفو و گذشت، رمز زندگی با مردم 293
- جاذبه و دافعه 294
- رفق و مدارا با مردم 295
- حفظ و تقویت روابط خویشاوندی 298
- حرمت حریم خانواده 299
- عالی ترین نمود مودت اجتماعی 300
- محبت ها و دوستی های ارزشمند 301
- معاشرت های ممنوع و زیانبار 302
- روش برخورد با طیف های مختلف 303
- اختلاف های اجتماعی، نتیجه ی گناه 303
1- 449. اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم. نساء / 59.
2- 450. بنا عبدالله و بنا عرف الله و بنا وحد الله تبارک و تعالی و محمد حجاب الله تبارک و تعالی. اصول کافی، ج 1، کتاب التوحید، باب النوادر، حدیث 10.
هشدارهای مربی است که به رشد و تعالی می رسد. بنابراین، اگر شناخت خداوند و عبادت او، مهمترین موضوع معرفتی است، پس راه تحصیل این شناخت نیز به همان اندازه اهمیت دارد؛ زیرا اگر راه شناخت، غلط باشد، سالک هرگز به مقصد نخواهد رسید و انسان آن گونه که باید خدا را نخواهد شناخت.
زمانی که راه شناخت، راهی بی خطر و مصون از کجی و انحراف نباشد، انسان در معرفت خدا یا گرفتار تجسیم می شود و یا در دام تشبیه می افتد. یا قایل به جبر می شود و یا اختیار مطلق را می پذیرد و...!
چنان که دور افتادگان از مسیر ولایت اهل بیت، به دلیل سود نبردن از درس ها و معارف آنان، گرفتار چنین مشکلاتی شدند.
پیامبر (ص) و امام راه معرفت خدا می باشند، و به این دلیل، شناخت آن ها و پیروی از ایشان پس از معرفت و عبادت خدا، مهمترین و سرنوشت سازترین موضوع علمی و عملی است.
امام باقر (ع) می فرماید:
همانا رسول اکرم (ص) دری است که نمی توان به خدا رسید، مگر از طریق آن.
رسول اکرم (ص) راه خدا است؛ راهی که هر کس آن را بپیماید به خداوند می رسد، و همچنین پس از رسول اکرم (ص)، امیرمؤمنان و یکایک ائمه (ع) همین نقش را دارایند. (1).
رابطه ی امام شناسی و خداشناسی
اظهار این عقیده که پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) راه معرفت و عبادت خدایند سخنی گزاف و مبالغه آمیز نیست و با عقیده ی توحیدی منافات ندارد؛ زیرا خداوند خود خواسته است که انبیا پیام او را به خلق برسانند، و خود خواسته است تا اوصیای پیامبر، به هدایت و رهبری خلق بپردازند و آنان را به آیات الهی