امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 282

1- 534. ذکر الغضب عند ابی جعفر (ع) فقال: ان الرجل لیغضب فما یرضی ابدا حتی یدخل النار، فایما رجل غضب علی قوم و هو قائم فلیجلس من فوره ذلک فانه سیذهب عنه رجز الشیطان، و ایما رجل غضب علی ذی رحم فلیدن منه فلیمسه، فان الرحم اذا مست سکنت. اصول کافی 2 / 302.

2- 535. عن أبی جعفر (ع): ان هذا الغضب جمره من الشیطان توقد فی قلب ابن آدم و ان احدکم اذا غضب احمرت عیناه و انتفخت اوداجه و دخل الشیطان فیه، فاذا خاف احدکم ذلک من نفسه فلیلزم الارض، فان رجز الشیطان لیذهب عنه عند ذلک. اصول کافی 2 / 304.

3- 536. الامام الباقر (ع): ان الرجل لیأتی بای بادره فیکفر و ان الحسد یأکل الایمان کما تأکل النار الحطب. اصول کافی 2 / 306؛ بحار 73 / 237.

4- 537. الباقر (ع): لیس من اخلاق المؤمن الملق و الحسد الا فی طلب العلم. تحف العقول 342.

اجتناب از تکبر و فخر

عقبه بن بشیر اسدی می گوید: من نزد امام باقر سخن از موقعیت بالای قومی و قبیله ای خویش به میان آوردم! امام فرمود: با حسب و نسب خویش چه بر ما منت می نهی! همانا خداوند مردمانی را که شما فرو مایه می دانید، اگر اهل ایمان باشند به وسیله ی ایمان، رفعت بخشیده است و مردمانی را که شما شریف و بزرگزاده می نامید، اگر کافر باشند، حقیر و فرومایه ساخته است.

هیچ کس بر دیگری فضیلت و برتری ندارد، مگر به وسیله ی تقوا. (1).

امام باقر (ع): روحیه ی تکبر و خود بزرگ بینی در قلب کسی راه نمی یابد مگر اینکه در عقل و اندیشه ی او - به همان اندازه - کاستی پدید می آید، کم باشد یا زیاد. (2).

(یعنی؛ تکبر باعث می شود که انسان از واقع بینی دور شده و در فهم برخی زمینه ها گرفتار نارسایی شود).

قناعت و دوری از طمع

امام باقر (ع) در پرهیز دادن مردم از طمع ورزی می فرماید:

هیچ ذلتی، همانند ذلت طمع (خوارکننده) نیست. (3).

و نیز می فرماید:

از آنچه در دست مردم است اظهار یأس و ناامیدی کن (و خود را بی رغبت به آن نشان بده) زیرا این روش، همان بی نیازی و غنای واقعی است و بپرهیز از طمع ورزی زیرا طمع فقری است حاضر و آشکار. (4).