امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 291

1- 561. الباقر (ع) یا اسماعیل: ارأیت فیما قبلکم اذا کان الرجل لیس له رداء و عند بعض اخوانه فضل رداء یطرحه علیه حتی یصیب رداء؟ فقلت: لا. قال: فاذا کان له ازار یرسل الی بعض اخوانه بازاره حتی یصیب ازارا؟ فقلت: لا! فضرب بیده علی فخذه ثم قال: ما هؤلاء باخوه. تنبیه الخواطر 330.

2- 562. قال لنا أبوجعفر محمد بن علی: یدخل أحدکم یده فی کم صاحبه فیأخذ ما یرید؟ قال قلنا لا. قال: فلستم باخوان کما تزعمون. حلیه الاولیاء 3 / 187؛ کشف الغمه 2 / 320؛ تذکره الخواص 305.

3- 563. عن أبی جعفر قال: اشد الاعمال ثلاثه؛ ذکر الله علی کل حال، و انصافک من نفسک، و مواساه الأخ فی المال. ارشاد مفید 2 / 165؛ حلیه الاولیاء 3 / 184.

مدعی بود در محیط او شیعیان زیادی زندگی می کنند امام فرمود:

آیا در محیط شما توانمندان به تهیدستان و نیازمندان توجه و رسیدگی دارند؟ آیا نیکان از خطای خطاکاران می گذرند؟ آیا آنان یکدیگر را یاری و مدد می رسانند؟ مرد گفت: خیر.

امام فرمود: آنان شیعه نیستند، شیعه ی واقعی آنانند که از ویژگی های یاد شده برخوردار باشند. (1).

حقوق اجتماعی مؤمنان بر یکدیگر

اشاره

امام باقر (ع): از جمله حقوق مؤمن بر عهده ی برادر مؤمنش این است که گرسنگی او را برطرف کند (نیازهای ضروری اقتصادی او را بر آورده سازد) و اندام او را بپوشاند (نیازهای ضروری وی را از نظر پوشاک برطرف کند) و گرفتاری ها و غم های او را بزداید و قرض ها و بدهکاری هایش را ادا کرده، و هنگامی که جان سپرده به خانواده و فرزندانش رسیدگی نماید. (2).

آنچه امام باقر (ع) در این روایت بیان فرموده است، در حقیقت عالیترین روابط اجتماعی جامعه ی مؤمنان را ترسیم می کند و مسؤولیت عمومی را در اعضای جامعه پدید می آورد تا در میان آنان کسی گرسنه و فاقد امکانات ضروری باقی نماند. ولی افسوس که جوامع اسلامی فاصله ی عمیقی با چنین جامعه ی ایده آلی دارند که رهبران و معلمانشان به ایشان معرفی کرده اند!

امام باقر (ع) به پیروان و دوستان خود همیشه سفارش می فرمود:

اصحاب، یاران و دوستانتان را گرامی بدارید و به ایشان احترام بگذارید، با یکدیگر نامهربان و ترشرو نباشید، به هم زیان نزنید، حسد مورزید، از بخل