امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 295

1- 571. الامام الباقر (ع): لیس شی ء ممیل الاخوان الیک مثل الاحسان الیهم. ائمتنا 1 / 366 به نقل از: المشرع الروی 37.

2- 572. الامام الباقر (ع): لیس فی الدنیا شی ء اعون من الاحسان الی الاخوان. اسعاف الراغبین (در حاشیه ی نور الابصار) 253؛ ملحقات الاحقاق 12 / 186.

3- 573. و قال (ع): البشر الحسن، و طلاقه الوجه، مکسبه للمحبه و قربه من الله. و عبوس الوجه و سوء البشر، مکسبه للمقت و بعد من الله. تحف العقول 341؛ مشکاه الانوار 456.

و گشاده ملاقات کن. (1).

بدیهی است که منظور از برادر در این روایت همه ی برادران دینی و مؤمنان می باشند. و در حقیقت رهنمود پیامبر برای آن فرد، گشاده رویی در روابط اجتماعی و معاشرت ها بوده است.

رفق و مدارا با مردم

انسان در زندگی اجتماعی با روحیه ها و سلیقه ها و گرایش های مختلف مردم روبرو است و چنانچه بخواهد با همه ی سلیقه ها و گرایش هایی که با وی هماهنگی ندارند، به مقابله و انکار بپردازد، صحنه ی زندگی بر او تنگ خواهد شد و منزوی خواهد گردید. از این رو لازمه ی حضور در جامعه و حتی اصلاح مفاسد مردم، نیازمند رعایت نرمش و تحمل برخی حرکت های جاهلانه و مغرضانه ی آنان است.

امام باقر (ع) می فرماید: جبرئیل نزد پیامبر (ص) آمد و گفت: ای محمد! پروردگارت تو را درود می فرستد و می گوید: با بندگان من مدارا کن. (2).

یکی از زمینه های مدارا با مردم این است که آنچه از حد درک و استعداد آنان برتر است با ایشان در میان گذاشته نشود، زیرا در میان گذاشتن حقایق والا با کسانی که طاقت و ظرفیت آن را ندارند، موجب ستیزه جویی آنان با ارزش ها می شود.

امام باقر (ع) می فرماید:

در تورات - در بخش مناجات های خدا با موسی (ع) - چنین آمده است:

ای موسی، سر مرا در سینه ات پنهان دار و در برخورد با مردم، و در روبرویی با دشمنان من و دشمنان خودت، مدارا پیشه کن. و رفتاری نداشته باش که بر ملا ساختن اسرار من، بدگویی و ناسزاگویی آنان را متوجه من سازی - زیرا اگر چنین کنی