امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 32

1- 80. حج / 18.

خداوند می فرماید:

«نرفع درجات من نشاء ان ربک حکیم علیم» (1).

هر کس را بخواهیم، درجات فزونتر می بخشیم، همانا پروردگار تو بسیار کاردان و آگاه است.

جمله ی اخیر آیه با جمله ی نخست ارتباط دارد. و در حقیقت ملاک و مبنای مشیت خدا را مشخص می سازد؛ یعنی درست است که خواست خداوند، محقق شدنی و تخلف ناپذیر است، اما خواست ها و مشیت های او اولا در جهت رشد و تکامل انسان ها است و ثانیا بر ملاک حکمت (کاردانی، صلاح اندیشی و اتقان) و علم گسترده استوار است.

در آیه ی دیگر آمده است:

«ان ربی لطیف لما یشاء انه هو العلیم الحکیم». (2).

همانا پروردگار من نسبت به آنچه اراده می کند و مشیتش بدان تعلق می گیرد، بسیار ریزنگر و باریک بین است، همانا او از علم و حکمتی ژرف برخوردار است.

در این آیه به صراحت آمده است که مشیت و خواست خداوند بی حساب نیست، بلکه دقایق امور در آن مورد توجه قرار گرفته است تا چه رسد به مسایل مهم و اصولی.

این بینشی است که از مجموعه ی معارف قرآنی و اسلامی بوضوح استنتاج می شود. مسأله ی انتخاب رسول و امام نیز از این قانون، مستثنی نیست.

نه تنها افعال خداوند دارای مصلحت برتر و غایت عالی است، بلکه پیامبر اکرم (ص) که نزدیکترین بندگان به خدا و برگزیده ی او است، نیز باید انتخاب ها و گزینش هایش، بر اساس ملاک های ارزشی و واقعی باشد؛ چه، او معلم حکمت و حق و عدل است و باید سرآمد دیگران و مظهر حق و عدل باشد.

اکنون باید دید امام باقر (ع) از چه امتیازها و ویژگی هایی در میدان علم و عمل و معرفت و تقوا برخوردار بوده است که از سوی پیامبر (ص) برای امامت معرفی شده