امام باقر علیه السلام جلوه ی امامت در افق دانش صفحه 77

1- 152. «کسفیه» نامیده شدند، چون می گفتند: «ان علیا هو الکسف الساقط من السماء».

2- 153. فرق الشیعه 38؛ الفصل فی الملل و الاهواء و النحل 2 / 14.

3- 154. سیر اعلام النبلاء 4 / 407؛ تاریخ ابن عساکر 15 / 357.

گول خوردن به وسیله ی غالیان! (1).

تبیین معارف اصولی دین

اشاره

توحید، خداشناسی، اعتقاد به خط رسالت و رهبری الهی و یقین به معاد و نظام کیفر و پاداش، همواره نخستین پیام و اصلیترین دعوت پیامبران الهی و ادیان آسمانی بوده است.

فهم و پذیرش عالمانه ی این اصول، ضامن ایمان نسبت به فروع و احکام و قوانین شریعت است، و سستی و انحراف در میدان عمل ریشه در انحراف عقیدتی و یا سستی مبانی فکری و نا آگاهی به اصول دینی دارد.

بدین جهت، انبیای الهی، هدایت و اصلاح خلق را از تصحیح عقاید و بینش آنان شروع می کرده اند، و در برابر ایشان، خطوط شیطانی کفر و نفاق همواره در به انحراف کشاندن عقاید و سست ساختن باور توده ها به اصول دینی در تلاش بوده اند.

در نخستین غیبت موسی (ع)، بنی اسرائیل گرفتار گوساله پرستی می شوند. یهود در رأس انحراف های خود برای خدا فرزند قرار داده و عزیر را فرزند او می شمردند و مسیحیان، فرزند مریم را، فرزند خدا نام می نهند!

انحراف در اصول عقیدتی، جدیترین و دشوارترین آفت نظام تفکر دینی است.

امت اسلامی پس از رحلت رسول خدا (ص)، هرگز از این آفت در امان نبود و در امان نماند، بلکه گمراهان وسوسه انگیز و کوته نظران بی دانش، با طرح آرا و القای شبهه ها در زمینه ی اصول معرفتی، در جامعه ظاهر شدند.

شرک با رنگی دیگر، اعتقاد به جسم بودن خدا، انتساب اوصاف نادرست به خداوند، عقیده ی به جبر مطلق و یا تفویض مطلق و... از جمله مشکلات عقیدتی است که در صدر اسلام رخ نمود.

امام باقر (ع) همانند سایر ائمه ی معصومین علیهم السلام، یکی از مسؤولیت های عمده اش، تصحیح باورها و رد شبهات فکری بود، که از طریق مباحثات علمی و