- اَلاِْهْداءِ 1
- متن تأييديه حضرت آيت اللّه خزعلي مفسّر و حافظ كل قرآن كريم 2
- مقدمه 3
- تعريف شعر 4
- نخستين شاعر 12
- دليل اتهام شاعري به پيامبر صلياللهعليهوآله 13
- چهــار ويژگـي شعـراي متعهـــد 22
- چرا پيامبر را متهم به شعر ميكردند ؟ 23
- ارزش شعـر 24
- ارزيابي اسلام درباره شعر و شاعري 24
- ذكر خداوند 28
- شناخــت بزرگترين شاعر 35
- موقعيت شعر و شاعران از نظر قرآن و حديث 37
- اشعار غيبي در تاريخ 46
- سبك عراقي 52
- شعر به سبك هندي 52
- مقــام شعر و شعـراء نزد ائمه عليهمالسلام 55
- مقام شعر و شاعران نزد بزرگان دين 57
- وصيت امام باقر عليهالسلام 57
- شعــراي غديــــر 60
- شاعـران برجسته اهل بيت عليهمالسلام 61
- مرثيه سرايي 62
- اهميّـــت شعر در فرهنگ و سخن 63
- مدايح علوي 64
- بديعــــه ســـرايـــــي 65
- ديدگـاه شهيد مطهــري (ره) درباره شعر و ادبيات 66
- شعر و هنر از ديدگاه آية اللّه خامنهاي 72
- شعــــر، هنــــر اســلامــــي! 73
- حالت شعر 73
- تناسب كلمات پاياني آيات در قرآن كريم 74
- توشيح 74
- وجود سَجْع در آيات قرآن كريم 75
- سَجع در كلام 76
- تناسب فواصل (اواخر) آيات قرآن كريم 77
- نظريــات مختلــف در مورد وجــود سجع در قـرآن 77
- انواع فواصل كلام 81
- بهترين نوع سَجع 84
- حكمت ختم فواصل آيات به حروف مدّ و لين 85
- اساس و مبناي فواصلقرآني 86
- آخـــريـــــن كـــــــــلام 88
- فهرست منابع 88
موقعيت شعر و شاعران از نظر قرآن و حديث (93)
به رسول خدا صلياللهعليهوآله گفتند: ابوسفيان بن حارث بن عبدالمطلب ترا نكوهش ميكند. عبداللّه بن رواحه از پيامبر اجازه خواست كه جواب او را بدهد و سپس كعب برخاست تا در ردّ ابوسفيان شعري بسرايد، سپس حسانبنثابت از حضرت خواست تا اجازه دهد با شمشير زبان، گوينده را به مذلّت و رسوايي بنشاند و او را مفتضح كند پيغمبر فرمود: نزد ابوبكر برو و از خصوصيات خانوادگي و اخلاقي آن گروه كسب اطلاع كن سپس آنها را هجو نما كه جبرئيل
(94) شعر و شاعري
در انجــام ايــن وظيفــه يار توست. (1)
شعرايي كه به وظيفه مقدس شاعري ميپردازند و با شمشير زبان پشت دشمن را ميشكنند مشمول آيات آخر سوره شعراء هستند، «مگر كساني كه ايمان آوردند و عمل نيك انجام دادند و زياد به ياد خدا بودند كه اينان بعد از اين كه ظلم كشيدند ياري حق شامل حالشان ميشود و هم اينانند كه از شعراي بيبند و بار استثناء شدهاند. «كعب بعد از نزول اين آيات به خدمت رسالت صلياللهعليهوآله رسيد و پرسيد نظر شما درباره آياتي كه در سوره شعراء درباره شاعران وارد شده چيست؟ حضرت فرمودند: به حقيقت كه شما با شمشير زبان در جهاديد، علاوه بر اين كه شاعران مذهبي و كساني كه حقايق زندگي را بازگو ميكنند از مذمت آيات به دورند. بايد گفت كه آيات نكوهش، متوجه كساني است كه از ظلم و باطل دفاع و آن را ترويج ميكنند .
شيــخ صــدوق در كتــاب عقايدش از امام صادق صلياللهعليهوآله نقل ميكند كه مراد آيــه نكــوهش كســانــي اســت كــه بــه دروغ داستــــان ســرايـــي دارنــد.
1 و 2 - الغدير، جلد 2، علامه اميني، ص 17 .
موقعيت شعر و شاعران از نظر قرآن و حديث (95)
عليابنابراهيم در كتاب تفسير خود صفحه 474 نقل ميكند كه حضرت صادق عليهالسلام فرمود: آياتي كه مذمت شعرا در آن شده است مشمول كساني است كه دين خدا را تغيير داده و با اوامر الهي مخالفت ميورزند و موجب نشر عقايد فاسد در بين مردم شده آنان را به پيروي راههاي باطل واميدارند و مؤكد اين فرمايش نيز دنباله آيه است كه فرموده: آيا نمينگري كه اين شاعران به هر دري ميزنند و به هر جانبي ميل پيدا ميكنند و به هر مذهب و عقيدهاي درميآيند.
در تفسير عياشي از حضرت صادق عليهالسلام روايت است كه حضرت فرمودند: مراد آيه گروهي هستند كه علم غير صحيح آموخته و به گمراهي افتادهاند و مردم را به گمراهي سوق دادهاند و در آيات ذم يا نكوهشي درباره شاعران به حق نرسيده است و تنها مراد آيه اين بوده است كه شاعران باطل سرا را مذمت كند چه، شعر با امواج نامرئي كه به وجود ميآورد در روح شنونده اثر ميگذارد و قرآن ميخواهد جلو اين اثرهاي نامطلوب را بگيرد.