شعر و شاعری از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 72

1 و 2 - مكتب‌هاي ادبي، رضا سيد حسيني، ص 325 و 457.

(156) شعر و شاعري

و پائين مي‌برد. اما هنگامي كه ساحت متعالي و معنوي قدس براي شاعر فروبسته شد در نفس امّاره خود فرومي‌ماند و در مدار بسته نفس اماره‌اش سير مي‌كند و صعود و نزول عالمش و خيالش هم محدود به همان دايره متحداني و دل به هم زدن نفس ممسوخ مي‌شود. در گذشته نيز شاعران نفساني و مضلّ وجود داشتند اما غلبه با شاعران هادي و روحاني بود و دامنه سيران و طيران روح و خيال شاعر تا لاهوت است اما با شعر نو اين عالم فروبسته شده شعر نيز به تبع اين فروبستگي دچار مرگ مي‌شود. مرگ شعر با اشتغال به الفاظ شاعران و نابودي طيران و سيران روح و خيال آدمي و فروبستگي عالم قدس حاصل شده است. (1)

ديدگاه شهيد مطهري (ره) درباره شعر و ادبيات (157)

شعر و هنر از ديدگاه آية اللّه خامنه‌اي

مفاهيمي كه من از آن‌ها حرف مي‌زنم همان مفاهيم اسلامي است، مفاهيم صدر اسلام است، آنچه كه كهنه نمي‌شود مفاهيم است. كهنگي در همه چيز راه مي‌يابد جز در مفاهيم اصيل انساني. اين‌ها كهنگي بردار نيست ابزارها عوض مي‌شوند، رابطه‌ها عوض مي‌شوند، قالب‌ها عوض مي‌شوند، اما مفاهيم اصيل انساني هيچ‌وقت عوض نمي‌شوند. شرافت‌هاي انساني، كرامت‌هاي انساني، حسن‌ها و قبح‌هايي كه عقل انسان آن‌ها را تشخيص مي‌دهد عوض شدني نيست. بنابراين معرفت اسلامي همواره براي ما يك معرفت نو است. خود اسلام از اول در يك قالب صددرصد هنري ارائه شده و آن قرآن است. قرآن از لحاظ زبان هنري پديده‌اي بي‌نظير و استثنايي است. اهل زبان يعني شعراء، فصحا، بلغا و كسانــي كه در ادبيــات و هنر صاحــب نظرند همه متفقا از اول تا امروز در مقابــل اوج هنــري قــرآن اظهــار عجــزكرده‌اند. (1)

(158) شعر و شاعري

اگر شما بخواهيد در ميان فرهنگ‌ها و تمدن‌ها و انقلاب‌ها و همه پديده‌هاي معنوي بشريت كاوش كنيد، مثلاً فرهنگ و تمدن و تاريخ كشوري را بشناسيد، يكي از بهترين و در دسترس‌ترين كارها اين است كه به شعرشان نگاه كنيد. شعر در حقيقت عنصر اصلي ادبيات است. اين ارزش نفس شعر است. شعر را نسبت به ديگر هنرها بايد اولي شمرد. اگر چه ديگر هنرها هم در جاي خود ستايش‌هاي شايسته خود را دارند و اي بسا در بعضي از آن‌ها كيفيتي هست كه اگر شعر با آن‌ها همراه باشد تجلّي هنر به حدّ اعلي مي‌رسد. (2)