صوفیگری از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 107

صفحه 107

تفسير به رأي و قانون شكني!

يكي از بدعت‌هاي خطرناك صوفيان پيمودن راه تأويل و تفسير به رأي و بازي با الفاظ است. «صوفيه» به منظور تطبيق عقايد و آداب و مباني خود بر مباني اسلامي، هرگونه تأويل و توجيه را در قرآن و حديث و نصوص شرع براي خود جايز شمرده‌اند و هرجا ظواهر و نصوص شريعت را با عقايد مقبول خويش معــارض يا مبادين ديده‌انــد، دست به تأويل آن نصوص زده‌اند تا تضاد آن دو را از بيــن ببرند و گويند از چهار صــد و هفــت آيــه قــرآن در تأييــد مبانــي و اصول خود بهـره گرفته‌اند. (1)


1. رقــم آيــــات از نيكلســـــون مـي‌بـاشـــــد، كتــــاب مــلاصـــــدرا، كــــربــــن، 260.

(226) صوفي‌گري

اسم‌اين‌تطبيق‌هاوتأويل‌هاوتوجيهات‌را«تفسيرباطني»ناميدهومعاني‌مستخرجه رارموز و اشارات‌بطون و دقايق و مغز و لب قرآن و حديث، نام نهاده‌اند و گفته‌اند:

ما ز قرآن مغز را برداشتيم پوست را پشت خران بگذاشتيم!

اين شيوه در بين ساير اقوام و امم نيز وجود دارد كه غالبا به منزله‌اي براي اثبات عقايد و آراي تازه و بي‌سابقه و يا چون (سپري) براي اجتناب از ظواهر سخناني كه گمان مي‌رود با مقتضاي عقل باذوق موافق نيست به كار رفته است. چنانكه اصحاب «فيلون» يهودي در تفسير تورات و فرقه‌هاي زنديق مجوس در تفسير اوستــا همين شيوه را داشته‌انــد. (1) «در ميان مسلمانان نيز از خيلي قديم بعضي فـرق بدان گراييده‌انــد از جمله «جهميه» (براي فرار از تجسيم)


1. ارزش ميراث صوفيه، صفحه 121.

تفسير به رأي و قانون شكني (227)

معتزله (براي اجتناب از قول به جبر و رؤيت و چيزهاي ديگر) باطنيه و اخوان الصفا (براي تأليف بين عقل و شرع) به تأويل آيات و احاديث پرداخته‌اند»(1) . «به هر حال صوفيه در بسياري موارد به تأويل تمسك جسته‌اند و آن را يگانه راه‌حل شناخته‌اند» (2) و براي اين منظور باب وسيعي براي تأويل آيات و نصوص باز كرده و آنها را برطبق عقايد و خواسته‌هاي مسلكي خود تأويل و توجيه نموده‌اند، از قدماي صوفيه مي‌توان شيخ ابونصر سراج را به عنوان نمونه درنظر گرفت، كه وي كتاب «اَللَّمَعُ فِي التَّصَوُّفِ» را براي توجيه مسائل مربوط به صوفي گري و تطبيق آن با اسلام نگاشته است، او در اين كتاب عقايد و آداب و مسائل مربوط تصوف را به ترتيب عنوان نموده و با منطق شرع تا آنجا كه توانسته است آنها را


1. ارزش ميراث صوفيه، صفحه 121.
2. غزالي، فيصل التفرقه، صفحه 65.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه