صوفیگری از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 33

عوامل رواني و اجتماعي توجه به تصوّف (67)

در اينكه چرا اين مسأله تا اين حد در بين مسلمانان تأثير داشته، لازم است، در اينجــا براي آگاهي بيشتر به نمونه‌ها و جاذبه‌هاي ديگر مسلك تصوف نيز اشـاره شود.

در تمام دوره‌هايي كه مسلك تصوف رايج بود، بي شك، براي آن جاذبه‌هاي متنوعي نيز وجود داشت كه عده‌اي آن را مي‌پذيرفتند. كه از جمله مسأله «سَماع» بود، موسيقي همراه يك سلسله سخنان عرفاني و محرّك، افراد پرشور و حساس را به خانقاه‌ها دعوت مي‌كرد كه در مقايسه با دعوت ساده مذاهب و پند و اندرز اخلاقي، داراي جاذبه و تحريك بيشتري بود، همچنين جادوي كلام، از طريق نظم و نثــر و تبليغــات مؤثر و اشاره به كرامات بزرگان صوفيه و بيان عشق و محبت الهــي، موجب تحريــك احساســات گرديــده عــدّه‌اي را بــه خــانقــاه‌هـا مي‌كشيــد.

(68) صوفي‌گري

همچنين گريز از مسئوليت‌هاي اجتماعي و گرفتاري‌هاي زيستي مضاعف نيز يكي از عوامل بود تا كساني را كه زمينه داشتند منزوي كرده و آنان را به گوشــه آرام خانقاه بكشاند و اصولاً خانقاه پناهگاه مناسبــي براي اين نــوع افراد بود.(1)

عوامل رواني و اجتماعي توجه به تصوّف (69)

ايــن بــود علــل عمــده‌اي كــــه بــراي ايــن جــريــــان ذكــر مــي‌كننــد.

ممكن است كه همه اين جهان در اين جريان بي تأثير نباشد، اما گمان مي‌رود عامل اساسي و اصلي از موضوع اول (2) و دوم خارج نباشد، قرائني هم كه گفته شد آن را به خوبي تأييد مي‌كند. ناگفته نماند قوي‌ترين عامل اين جنب و جوش صوفيان در ايران، جنبه سياسي دارد و جزء نقشه‌هاي استعماري است، بدين