درسنامه امام صادق علیه السلام صفحه 152

و جاوید نصیبشان خواهد شد.

در روایت آمده است که خدای متعال درک اهل بهشت را از آنها سلب می کند، تا کسانی که در مراتب پایین تر قرار دارند مراتب بالاتر را درک نکنند و دچار حسرت و پشیمانی نگردند و در بهشت رنج و عذابی نباشد. بنابراین، بهشتیان هیچ گاه آرزوی داشتن مقام بالاتر را ندارند. درست مانند آن که شخصی از یک غذای بسیار لذیذ و مقوی بدش می آید و حتی اگر آن را رایگان به او بدهند نمی خورد و هیچ وقت آرزوی داشتن آن را نمی کند.

لذت روح

غذای لذیذ، پول زیاد، آسودگی و چیزهای خوب دیگر لذت بخش اند و لذت نیز به روح اختصاص دارد. هنگام برخورداری از نعمت ها روح است که لذت می برد و طاعت خداوند لذت روح را تأمین می کند. البته، طاعت خدا نیز به فراخور حال انسان ها متفاوت است. همان طور که احکام تابع موضوعات هستند، مراتب طاعت نیز نسبت به افراد مختلف متفاوت است فرد سالم یک نوع طاعت می کند و مریض طور دیگری. اطاعت ثروتمند به گونه ای است و اطاعت فقیر به گونه دیگر.

قلب، مرکز طاعت و معرفت

بسیاری از اعمال جزء مظاهر ایمان است، مانند نماز، روزه، حج، زکات و... ولی مرکز تمام اینها قلب است. در صلوات شعبانیه می خوانیم «واعمر قلبی بطاعتک [230]؛ قلب مرا به طاعت خود آباد کن». اگر هر دو پای انسان قطع شود انسان زنده می ماند، اما اگر قلب کوچک ترین مسئله ای پیدا کند زندگی تمام می شود. حج، خمس، روزه، عبادت است، ولی اصل تمام معارف و طاعات قلب است. ریشه همه عبادت ها قلب است و اعمال دیگر ظاهر امرند. این قلب است که صبح ها انسان را وادار می کند تا بیدار شود و نماز بخواند. کسی که قلبش طاعت نداشته باشد مانند میوه ای گندیده