بررسی گسترده ی فقهی: قمار، قیادت، قیافه، کهانت و ... صفحه 57

مَا الْمَیْسِرُ؟ فَقَالَ: کُلُّ مَا تُقُومِرَ بِهِ حَتَّی الْکِعَابُ وَ الْجَوْزُ»(1) بنابراین میسر اسم آلت قمار یا رهنی است که در قمار گذاشته می شود.

قلت: منظور از «کُلُّ مَا قُومِرَ عَلَیْهِ» وسیله ی قمار نیست، بلکه منظور این است که بر هر چیزی قمار شود، آن عمل «میسر» است.(2) پس «میسر» همان قمار است.

إن قلت: در بعضی از روایات بر نفس آلات قمار، میسر اطلاق شده است، مانند روایت أبی بصیر در الکافی:

عِدَّهٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ مُثَنًّی الْحَنَّاطِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ- علیه السلام - قَالَ: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ- علیه السلام -: الشِّطْرَنْجُ وَ النَّرْدُ هُمَا الْمَیْسِرُ.(3)

1- همان، باب35، ح4، ص165 و الکافی، ج5، ص123: وَ [مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ] عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ- علیهما السلام - قَالَ: لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَی رَسُولِهِ- صلی الله علیه و آله و سلم - (إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ) قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْمَیْسِرُ؟ فَقَالَ: کُلُّ مَا تُقُومِرَ بِهِ حَتَّی الْکِعَابُ وَ الْجَوْزُ قِیلَ: فَمَا الْأَنْصَابُ قَالَ: مَا ذَبَحُوا لآِلِهَتِهِمْ قِیلَ: فَمَا الْأَزْلَامُ قَالَ: قِدَاحُهُمُ الَّتِی یَسْتَقْسِمُونَ بِهَا. وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ مِثْلَهُ.
2- در عرف هم به آن گردو یا تخم مرغی که قمار می کنند آلت قمار (میسر) گفته نمی شود، در حالی که در روایت می فرماید «کُلُّ مَا تُقُومِرَ بِهِ حَتَّی الْکِعَابُ وَ الْجَوْزُ». پس معلوم می شود آن بازی، میسر است، نه آن ذات. (امیرخانی)
3- الکافی، ج6، کتاب الاشربه، باب النرد و الشطرنج، ح3، ص435.