بررسی گسترده ی فقهی: قمار، قیادت، قیافه، کهانت و ... صفحه 96

«النَّرْدُ وَ الشِّطْرَنْجُ وَ الْأَرْبَعَهَ عَشَرَ بِمَنْزِلَهٍ وَاحِدَهٍ» و بعد فرمود: «وَ کُلُّ مَا قُومِرَ عَلَیْهِ فَهُوَ مَیْسِر»(1) استشعار می شود که حضرت می خواهند قاعده ی کلیه ای بیان کنند که منطبق بر نرد و شطرنج هم می شود و از این جا معلوم می شود نرد و شطرنج وقتی به نحو مطلق هم گفته می شود، نرد و شطرنج قماری مراد است.

یا در روایتی که فرمود: «النَّرْدُ وَ الشِّطْرَنْجُ هُمَا الْمَیْسِرُ»(2)، از آن جایی که در «میسر» حتماً رهن وجود دارد و بدون رهن معنا ندارد، پس نرد و شطرنج هم که مصداق میسر است، باید با رهن باشد.

از طرف دیگر می دانیم به هر حال لعب بدون رهن هم فی الجمله وجود داشته، حداقل برای تمرین هم که شده بدون رهن بازی می کردند _ افرادی که در ابتدای کار بوده و ناوارد بودند از همان اوّل که با رهن بازی نمی کردند _ علاوه آن که در

1- وسائل الشیعه، ج17، کتاب التجاره، أبواب ما یکتسب به، باب104، ح1، ص324 و الکافی، ج6، ص435: مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ- علیه السلام - قَالَ: النَّرْدُ وَ الشِّطْرَنْجُ وَ الْأَرْبَعَهَ عَشَرَ بِمَنْزِلَهٍ وَاحِدَهٍ وَ کُلُّ مَا قُومِرَ عَلَیْهِ فَهُوَ مَیْسِر.
2- همان، ح2 و الکافی، ج6، ص435: وَ [مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ] عَنْ عِدَّهٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ مُثَنًّی الْحَنَّاطِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ- علیه السلام - قَالَ: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ- علیه السلام -: النَّرْدُ وَ الشِّطْرَنْجُ هُمَا الْمَیْسِرُ.