بهشت از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 206

«و كساني كه ايمان آوردند و ذريه‌شان هم با ايمان خودملحق به ايشان شدند، ما نيــز ذريــه‌شان را به ايشــان ملحق نمــوده، چيزي از پــاداش آنان كـم نمـي‌كنيــم، براي اين‌كه هر كس در گــرو عملــي اســت كه كـرده.» (21 / طور)

(404) بهشت از ديدگاه قرآن و حديث

از ظاهر آيه شريفه بر مي‌آيد كه در مقام منت نهادن است، خداي سبحان بر مؤمنين منت مي‌گذارد كه به زودي ذريه ايشان را - البته آن‌هايي را كه در ايمان از پدران خود پيروي كردند - به خود آنان ملحق مي‌كند و بدين وسيله چشم پدران را روشن مي‌سازد و همين معنا خود قرينه‌اي است بر اين‌كه تنوين در كلمه «بِايمانٍ» براي اين است كه بر نوعي غير مشخص از ايمان دلالت كند، نه براي تعظيم ايمان و در نتيجه معناي آيه اين مي‌شود كه: ما از ميان ذريه‌هاي مؤمنين، آن‌هايي را كه در ايمان به خدا به نوعي از پدران پيروي كنند به پدرانشان ملحق مي‌كنيم، هر چند كه‌ايمانشان به درجه ايمان پدرانشان نرسد.

چــون اگــر تنهــا آن ذريــه‌اي را به پــدران مؤمــن ملحق كنــد كــه ايمانشــان يا مسـاوي و يـا كاملتـر از ايمــان پــدران باشــد، ديگــر منــت نهـادن معنــا نــدارد.

ملحق شدن فرزندان بهشتيان به پدران خود (405)

از سوي ديگر، از اين‌كه اتباع در ايمان را مطلق و بي قيد آورد، ناگزير بايد بگوييم منظــور از اين اتباع، اتبــاع فرزندان بالــغ است، چون خردسالاني كه هنوز به حد تكليف نرسيده‌اند، ايمانشان هنوز ايمان صحيح نشده، پس قهرا مراد از ذريه، فرزندان كبيرنـد كه مكلف به ايمــان هستنـد.

بنابراين، آيه شريفه، شامل صغار از اولاد كه قبل از بلوغ از دنيا مي‌روند نمي‌شود. و اين منافات ندارد با اين‌كه اولاد صغار مؤمنين هم شرعا محكوم به ايمان باشند، مگر اين‌كه بگوييم: نكره آمدن ايمان عموميت را مي‌رساند و معنا چنين مي‌شود: ذريه ايشان در ايمان، كه از پدران خود پيروي كرده‌اند، حال چه اين‌كه آن ايمان، ايمان واقعي باشد، يــا ايمــان به حســب حكــم شرع.

مطلــب ديگر اين‌كه وقتي فرمود: ما اينان را به آنان ملحق مي‌كنيم، جاي اين توهم

(406) بهشت از ديدگاه قرآن و حديث

بود كه نكند خــدا مي‌خواهد از پاداش پدران كم نمــوده به فرزندان بدهد، لــذا با جمله «وَ ما اَلَتْناهُــمْ مِنْ عَمَلِهِــمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ،» (21 / طور) خواست اين توهم را دفع كند و بفرمــايــد: كــم كــردن از پــاداش پــدران بــا امتنان منافــات دارد و معلــوم اســت كه آن‌چه با امتنــان منافــات دارد ايــن اســت كه از ثواب پــدران كم كنــد نه از ثـــواب فـــرزنــدان.