بهشت از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 224

اين به حسب طبيعت آدمي و خارج از اختيار او است و اما وقتي مي‌خواهد با فعل اختياري خود طلب كمال كند و شعور و اراده خود را به كار بيندازد، موجودي مي‌شود كه ديگر كمالش منحصر در لذائذ طبيعي نيست، بلكه همان چيزي است كه با شعور و اراده خود انتخاب كرده است، پس آن‌چه خارج از شعور و مشيت او است (از قبيل خوشگلي و خوش لباسي و بلندي و خوش صورتي و خوش خطي و سفيدي و لذت بخشي غذا و خانه و همسرش و امثال اين‌ها،) كمال او شمرده نمي‌شود، هر چند كه‌نوعي كمال طبيعي هست و همچنين عكس آن نقص خود او شمرده نمي‌شود، هر چند كه نقص طبيعي هست، هم‌چنان كه خود را مي‌بينيم كه از تصور لذائذ لذت مي‌بريم هر چند كه در خارج وجود نداشته باشد. آيا لذايذ و شهوات دنيا در بهشت ادامه دارد؟ (441)

مثلاً مريض با اين‌كه بهبودي ندارد اما از تصور بهبودي لذت مي‌برد، پس همين لذائذ مقدمي است كه كمال حقيقي انسان مي‌شود، هر چند كه از نظر طبيعت، كمال مقدمي است حال اگر خداي سبحان اين انسان را بقايي جاودانه بدهد، سعادتش همان لذائذي است كه در دنيا مي‌خواست و شقاوتش همان چيزهائي است كه در دنيا نمي‌خواست، حال چه لذت به حسب طبيعت و خلاصه لذت مقدمي باشد و چه لذت حقيقي و اصلي باشد، چون اين بديهي است كه خير هر شخص و يا قوه مدركه و داراي اراده عبارت است از چيزهائي كه علم بدان دارد و آن را مي‌خواهد و شر او عبارت است از چيزي كه آن را مي‌شناسد ولي نمي‌خواهد.

پس به دست آمد كه سعادت انسان در آخرت به همين است كه به آن‌چه از لذائذ

(442) بهشت از ديدگاه قرآن و حديث

كه در دنيا مي‌خواست برسد، چه خوردنيش و چه نوشيدنيش و چه لذائذ جنسيش و چه لذائذي كه در دنيا به تصــورش نمي‌رسيد و در عقلــش نمي‌گنجيــد و در آخرت عقلش به آن دســت مي‌يابد و رسيــدن به اين لذائــذ همان بهشت است و شقاوتش به نرسيــدن به آن‌ها است، كه همــان آتش است، هم‌چنان كــه خداي تعالــي فرموده:

«لَهُـمْ ما يَشــاؤُنَ فيهــا وَ لَـدَيْنا مَزيد!» (1)

لذائـذ مشترك دنيوي و لذايذ اختصاصي بهشت

1-الميـزان، ج 3، ص 165تا168 .

لذائذ مشترك دنيوي و لذايذ اختصاصي بهشت (443)

«زُيِّنَ لِلنّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنينَ وَ الْقَناطيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الاَْنْعامِ‌وَالْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَيوةِ الدُّنْيا وَ اللّــهُ عِنْــدَهُ حُسْـنُ الْمَئــــابِ،»