بنیانگذاری ملت حنیف، رسالت و مبارزات ابراهیم علیه‌السلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 196

وقتي اقوام و امم مختلفي از مناطق مختلف زمين با همه تفاوت‌ها كه در انساب و الوان و سنن و آداب آن‌ها هست همه در يك جا جمع شوند و سپس يكديگر را بشناسند و معلوم شود كه كلمه همه "واحد" است و آن كلمه "حق" است و معبود همه يكي است و او خداي عزوجل است و وجهه همه يكي است و آن كعبه است، اين اتحاد روحي آن‌ها به اتحاد جسمي و آن "وحدت كلمه" ايشان را به تشابه در عمل مي‌كشاند و اين از آن مي‌آموزد و آن از اين، اين خوبي‌هاي آن را مي‌گيرد و آن به كمك اين مي‌شتابد، در

منافع حج (333)

نتيجه جامعه‌هاي كوچك به صورت يك جامعه بزرگ مبدل مي‌شود، آن وقت نيروهاي جزئي نيز به نيروي كلي مبدل مي‌شود كه كوه‌هاي بلند هم در برابرشان تاب مقاومت پيدا نمي‌كنند.

هيچ راهي به سوي حل مشكـلات مـاننـد تعاون نيست و هيچ راهي به سوي تعاون چـون تفـاهـم نيســت و هيـچ راهـي بــه ســوي تفــاهـم مـاننـد تفـاهـم دينـي نيسـت!

اما منافع اخروي كـه همـان وجـود و انـواع تقـرب‌هـا بـه سوي خـداست تقرب‌هائي كـه عبـوديت آدمـي را مجسـم سـازد و اثـرش در عمـل و گفتـار آدمـي هـويـدا گــردد:

عمل حج با مناسكي كه دارد، انواع عبادت‌ها و توجه به خدا را شامل مي‌شود،چون

(334) بنيانگذاري ملت‌حنيف، رسالت‌ومبارزات‌ابراهيم عليه‌السلام

مشتمل است بر ترك عده‌اي از لذايذ زندگي و كارهاي دنيوي و كوشش‌ها براي دنيا و تحمـل مشقـت‌ها و طواف پيرامون خانه او و نماز و قرباني و انفاق و روزه و امثال آن.

پس عمل حج با اركان و اجزائي كه دارد يك دوره كامل سير ابراهيم خليل عليه‌السلام را در مــراحــل تـوحيـد و نفــي شــرك و اخلاص عبـوديت مجسـم مي‌سازد.

بيت عتيق و عمر كعبه