دو شرح و سیزده جواب از قصیدهی بلند ابو المفاخر رازی صفحه 40

نرگس صحراي قدس ديده ز هم كرد باز

مرغ چمن بركشيد نغمه به صوت حسن

يونس خاور نشست باز به فلك فلك

ليك كشيدش به دم ماهي مغرب عطن

يوسف گلچهر گشت باز به زندان مقيم

جبهه چو بيچاره [388] زرد چهره شده چون لبن

ترك زره پوش روز كرد هزيمت به شام

لشكر زنگي نژاد كشت همه انجمن

شد ز نظر ناپديد باز چو عنقاي مهر

زاغ سيه پر جناح كرد به گلشن پهن

هودج ليلاي شام گشت هويدا دگر

اطلس چرخش حجاب لمعه‌ي بدرش پرن

حور وشان پي عدد [389] ماهوشان پي شمار

پرده ز رخ كرده باز چون به چمن نسترن

طارم فيروزه رنگ شد چو رياض جنان

گشت هويدا ز بس لعبت سيمين بدن

طره ليلاي شب باز چو گيسوي حور

خورد گره بر گره گشت شكن بر شكن

زهره چو حور جنان ساز طرب كرده ساز

گشته نكيسا صفت نغمه كن و [390] چنگ زن

خويشتن از قيد دام ساخته ماهي رها

طاير نثري نوا دوخته بر باب زن

آخته بهرام يل خنجر خود بر حمل

چون به سر پور خويش دشنه ز كين تهمتن

شير دژم را نگر كز طمع طعمه‌اي

از عقب ثور باز كرده چو افعي دهن

خسرو جوزا ميان بسته چو طاووس كي

كرده كله كج ذراع چون يل تخت پشن

ذابحه چون ماه مصر گشته فروزان زدلو

جدي چو آهوي چين گشته پديد از عطن

كژدم پركين و خشم ساخته قوس از ذنب

تا كه زند تير خويش بر جگر اهرمن

قبه‌ي فيروزه گشت رشك بهشت برين

نور فشان شد زمان عطر فشان شد زمن

حجله نشينان قدس گشته معطر دماغ

صومعه‌داران عرش آمده اندر ارن [391].

در شب قدري چنين من ز هجوم الم

گشته چو يعقوب پير ساكن بيت الحزن

لاله صفت داغدار غنچه نما تنگدل

لب به فغان [392] متصل تن به بلا مفتنن

عقل حكيمي نژاد در عجب از كار دهر

گشته چو صورت خموش بسته ز حيرت دهن

مدركه‌ي منطقي مانده در ايجاب و سلب

گاه مبرهن كلام گاه منافي سخن

كرده به صغري عتاب گفته به كبري هجا

گه به وسط منشزع گاه ابا خويشتن

ناطقه اندر شگفت حافظه اندر خيال

واهمه در فكر و وهم لامسه در شك و ظن

كرده گه اثبات نفي از نعم و از بلي

ساخته اثبات نفي گه به لم و لا و لن

كشته تفكر كنان گاه ز احوال كي

رفته بحيرت فرو گاه ز حال سهن

گشته جگر ز ابتهال چون نفس اژدها

دل شده از درد و داغ رنگ عقيق يمن

از حركات فلك وز سكنات نجوم

غرقه‌ي درياي فكر حوت صفت كشته من

كز نهم املاك عقل پيك خرد در رسيد

كي به ستم مبتلا كي به الم مرتهن