امام رضا علیه السلام از دیدگاه اهل سنت صفحه 55

دینوری نیز می نویسد: «مأمون ستاره عباسیان در آسمان دانش و حکمت بود و از برخی علوم بهره ای برده و در آن سهیم بود».(1)

سیوطی می نویسد: «مأمون برترین فرد عباسیان از نظر دوراندیشی و استواری اراده و عزم و دانش و رأی و زیرکی و هیبت و شجاعت... بود».(2)

در پیشگویی های امیر مؤمنان علی(ع) چنین می خوانیم: «وای بر این امت، از مردانشان، درخت ملعونی که پروردگارتان یاد کرده است، ابتدایش سبز و پایانش بی برگ و خشک می باشد. آن گاه گروه دیگری امور امت محمد صلی الله علیه و آله را بعد از آنان بر عهده می گیرند. هفتمین آنان داناترین ایشان است!»(3)

همچنین نوشته اند: «مأمون مردی زیرک بود و چهره ای بس پیچیده داشت. گاهی چونان دین داری دل سوز ظاهر می شد و مردم را به سبب کوتاهی در امر اقامه نماز و فرو رفتن در لذات و پیروی از شهوات نکوهش می کرد و آنان را از عذاب الهی می ترسانید! و زمانی خودش در بزم عیش و نوش و مجلس لهو و لعب شرکت می جست!».(4)

احمد امین مصری می نویسد: «مأمون در عین حال که در مجالس عیش و نوش شرکت می جست، به کتاب و فلسفه و بحث و جَدَل و مناظره علمی و مباحث فقهی علاقه شدیدی داشت».(5)

روزگاری ادعای تشیع می کرد و وجود خویش را لبریز از دوستی و عشق به علی(ع) نشان می داد،(6) ولی در فاصله اندکی نقاب از چهره واقعی خود

1- دینوری، اخبار الطوال، ص401.
2- تاریخ الخلفاء، ص246.
3- مناقب آل ابی طالب، ج2، ص276.
4- احمد امین، ضحی الاسلام، ج3، ص117.
5- همان.
6- مروج الذهب، ج3، ص417؛ تذکره الخواص، صص 319 و 320؛ بیهقی، المحاسن و المساوی، ص68.