- درآمد 1
- فصل اول: شناسنامه امام رضا علیه السلام 3
- اشاره 3
- تبار امام رضا(ع) 4
- مادر امام رضا(ع) 5
- همسر امام رضا(ع) 5
- فرزندان امام رضا(ع) 6
- کنیه و القاب امام رضا(ع) 7
- اشاره 7
- چگونه امام، لقب رضا گرفت؟ 8
- بررسی 9
- ولادت امام رضا(ع) 10
- معجزه دوران بارداری 11
- مناجات کردن، هنگام تولد 11
- مژده رسول خدا صلی الله علیه و آله 11
- امامت امام رضا(ع) در منابع اهل سنت 12
- واژه امام در کلام اهل سنت 12
- اشاره 14
- فصل دوم: شخصیت علمی امام رضا علیه السلام 14
- جایگاه علمی امام از دیدگاه اهل سنت 16
- اشاره 21
- فصل سوم: پیشگویی ها و کرامات امام رضا علیه السلام 21
- الف) پیشگویی ها 22
- اشاره 22
- فرماندار شدن جعفر علوی 23
- کشته شدن امین به دست مأمون 23
- در راه بودن دو فرزند 23
- جانشین امام(ع) 24
- سقوط برمکیان 25
- آگاهی از خواسته های درونی 25
- ناپایداری ولایت عهدی 26
- آرامگاه امام و هارون 26
- آخرین پیشگویی 27
- سفر بی باز گشت 27
- سخن گفتن امام به زبان زاید سِندی 28
- ب) کرامات 28
- اشاره 28
- امام و درخواست باران 29
- زنده شدن شیرها 32
- اشاره 35
- فصل چهارم: جلسات مناظره امام با سران دیگر ادیان 35
- هدف مأمون از مناظره ها 37
- فراخوان برای مناظره با امام 38
- نتیجه این محافل علمی 40
- فصل پنجم: امام رضا علیه السلام در آینه اندیشه ها 42
- مناظره ساختگی 42
- فصل ششم: حاکمان دوران امامت 50
- اشاره 50
- سر نوشت امین 52
- اختلاف امین و مأمون 52
- شخصیت مأمون در مدارک اهل سنت 53
- جایگاه اجتماعی مأمون 56
- اوضاع سیاسی و اجتماعی زمان مأمون 56
- مذهب اعتزال مأمون 58
- خَلق قرآن 59
- تشیع مأمون 60
- نقد و بررسی 62
- فصل هفتم: ولایت عهدی امام رضا علیه السلام 64
- اشاره 64
- اهداف مأمون 67
- آیا مأمون در پیشنهاد خود صادق بوده است؟ 70
- مراسم ولایت عهدی 74
- سخنان امام در مراسم ولایت عهدی 75
- دلایل ناخشنودی امام از ولایت عهدی 76
- مخالفان ولایت عهدی 78
- به سان پیامبر در نماز عید 78
- اشاره 81
- فصل هشتم: اخلاق امام رضا علیه السلام 81
- اخلاق امام از دیدگاه بزرگان اهل سنت 83
- اخلاق امام رضا(ع) در شعر شاعران 88
- فصل نهم: حدیثی با سند زرین 94
- اشاره 94
- نویسندگان حدیث سلسله الذهب 95
- نخستین گزارشگر حدیث سلسله الذهب 96
- امام رضا(ع) در نیشابور 96
- اشاره 96
- آیا از این روایت چیزی حذف کرده اند؟ 98
- شفابخش بودن حدیث سلسله الذهب 100
- اشاره 104
- فصل دهم: عروج ملکوتی 104
- عمر امام در هنگام شهادت 106
- مکان شهادت امام(ع) 106
- چگونگی شهادت امام رضا(ع) 107
- اشاره 107
- نقد این نظریه 108
- واژه شهادت 111
- فصل یازدهم: آرامگاه امام رضا علیه السلام در بیان اهل سنت 112
- فصل دوازدهم: فضیلت زیارت امام رضا علیه السلام در برخی روایات اهل سنت 118
- اشاره 118
- بزرگان اهل سنت که امام رضا(ع) را زیارت کرده اند 123
- خاستگاه امام از دوستانش 128
- کتاب نامه 128
خنجی حنفی می گوید:
هزار دفتر اگر در مناقبش گویند
هنوز ره به کمال علی نشاید برد(1)
اخلاق امام رضا(ع) در شعر شاعران
اخلاق امام رضا(ع) در شعر شاعران
افزون بر آنچه در سخنان بزرگان و تنی چند از دانشمندان اهل سنت یاد کردیم، در اشعار فراوانی هم شخصیت اخلاقی امام رضا(ع) بیان شده است که به برخی از آنها اشاره می کنیم.
حسن بن هانی معروف به ابونواس، یکی از شاعرانی است که در قرن دوم ه .ق می زیسته و درباره شخصیت امام رضا(ع) شعر سروده است. تاریخ نگاران بی شماری نوشته اند: روزی برخی از یاران ابونواس به او گفتند: تو درباره شراب، کوه، دشت و موسیقی... شعر سروده ای. تو را چه شده است که درباره موضوعی مهم، یعنی شخصیت والای امام علی بن موسی الرضا(ع) تاکنون چیزی نگفته و شعری نسروده ای؟ با آنکه معاصر امام نیز هستی و او را به خوبی می شناسی!
ابونواس در پاسخ گفت: به خدا سوگند که بزرگی او مانع این کار شده است. چگونه کسی چون من، درباره شخصی همانند وی می تواند مدح و ستایش نماید؟
آن گاه ابیاتی سرود که خلاصه ترجمه آن چنین است: از من نخواهید او را [امام رضا] ستایش کنم؛ زیرا مرا توان آن نیست تا از کسی که جبرئیل خدمت گزار آستان پدر اوست، مدح گویم؟(2)
1- خنجی، مهمان نامه بخاری، ص336.
2- قیلَ لی اَنتَ اَوحَدُ النّاسِ طُرّاً فی فُنُونٍ مِنَ الکَلامِ النَّبیه لَکَ فی جَوهرِ الکَلامِ بَدیعٌ یثمِرُ الدُّرَّ فی یدَی مُجتَبیه فَعَلامَ تَرَکتُ مَدحَ اِبنِ مُوسی وَ الخِصالَ الّتی تَجمَعَنَّ فیه قُلتُ لا اَهتَدی لِمَدحِ اِمامٍ کانَ جِبرِئیل خادِماً لِأبیه تذکره الخواص، ص121؛ وفیات الاعیان، ج3، ص270؛ ابن طولون، الائمه الاثناعشر، ص98؛ اخبار الدول و آثارالاول، ص114.