- دعای مطالعه 1
- مقدمه 2
- فصل 1: خورشید طوس : ( آشنایی با امام رضاعلیه السلام) 4
- پدر و مادر بزرگوار امام رضا(علیه السلام) 4
- نام، کنیه و القاب امام رضا(علیه السلام) 4
- دوران کودکی و جوانی امام رضا(علیه السلام) 4
- ولادت با سعادت علی بن موسی الرضا(علیه السلام) 4
- فرزندان امام رضا(علیه السلام) 5
- فرزند سرزمین غربت 5
- سیرۀ عبادی امام رضا(علیه السلام) 5
- سیرۀ اجتماعی امام رضا(علیه السلام) 6
- مقام و شخصیت علمی امام رضا(علیه السلام) 7
- آگاهی امام رضا(علیه السلام) از زبان های گوناگون 8
- اشاره 8
- 1. آشنایی کامل به زبان های گوناگون رایج در آن زمان 9
- 2. آشنایی به زبان پرندگان و حیوانات 9
- دانش گستردۀ امام رضا (علیه السلام) در علوم غیبی 10
- فعالیت های فرهنگی امام رضا(علیه السلام) 11
- هجرت تاریخی امام رضا(علیه السلام) به خراسان 12
- حدیث سلسله الذهب 13
- مرو 15
- نماز عید فطر 15
- شهادت امام رضا(علیه السلام) 17
- طلوعی ماندگار 19
- احکام مسافر 21
- نماز مسافر 21
- فصل 2: شرط حضور: ( احکام زائر) 21
- جاگرفتن برای نماز 23
- حرم های مطهر 24
- پاسخ به پرسش هایی درباره احکام نماز جماعت 24
- روزۀ مسافر 29
- احکام نذر 29
- دامنه و محدوده امربه معروف و نهی از منکر سؤال: امربه معروف و نهی از منکر شامل چه اموری می شود؟ 31
- اشاره 31
- احکام امربه معروف و نهی از منکر 31
- امر به معروف و نهی از منکر در قرآن کریم 32
- امر به معروف و نهی از منکر در روایات 32
- امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه عقل 33
- شروط واجب شدن امربه معروف و نهی از منکر 34
- اهمیت وقف 35
- احکام وقف 35
- برخی از احکام وقف 35
- احکام معذورین 36
- تطهیر مسجد و حرم 37
- احکام مسجد و حرم ائمه(علیهم السلام) 37
- حرمت مسجد و حرم 37
- پرسش هایی دربارۀ احکام حرم 38
- نماز تحیّت مسجد 38
- بردن مهر و قرآن مسجد و حرم های مطهر 38
- اقامۀ نماز در مسجد و حرم 38
- آداب زیارت 46
- معنی و مفهوم زیارت 46
- مفهوم و حقیقت زیارت و اقسام آن 46
- فصل 3: رسم حضور : ( آداب زیارت) 46
- مهم ترین شرایط و آداب زیارت 46
- زیارت اَحیا (زنده ها) 47
- زیارت درگذشتگان 47
- زیارت مرقد شهیدان 48
- زیارت مرقد علما و بزرگان 48
- زیارت امامزاده های والامقام(علیهم السلام) 49
- زیارت معصومان(علیهم السلام) 49
- نقش زیارت و آثار و برکات آن 50
- زیارت امامان(علیهم السلام)؛ مصداق بارز آیۀ مودّت 50
- زیارت امامان(علیهم السلام)؛ وفاداری به پیمان امامت 50
- زیارت؛ اقتدا به معصومین(علیهم السلام) 52
- زیارت؛ عامل آشنایی بیشتر و عمیق تر با امامان(علیهم السلام) 53
- زیارت امامان و آشنایی با مکتب اسلام 54
- ثواب زیارت هر یک از امامان معصوم(علیهم السلام) 55
- آداب زیارت 58
- دیگر آداب مهم برای زائر 68
- روضه منوره 73
- فصل 4: در این قطعه از بهشت: ( آشنایی با حرم مطهر رضوی) 73
- سومین صندوق مزار: 74
- صندوق های مرقد مطهر 74
- اولین صندوق مزار: 74
- دومین صندوق مزار: 74
- ضریح های حرم مطهر 75
- گنبد طلا 78
- گنبد و حوادث ناگوار 79
- مسجد بالاسر 80
- مساجد حرم مطهر 80
- مسجد جامع گوهرشاد 81
- مدرسه پریزاد 83
- مدارس حرم مطهر 83
- صحن های حرم مطهر 84
- صحن انقلاب اسلامی 84
- مدرسه دو در (دارالقران) 84
- صحن آزادی 87
- ایوان جنوبی صحن انقلاب اسلامی (ایوان طلا) 87
- ایوان جنوبی صحن آزادی (ایوان ساعت) 88
- صحن جمهوری اسلامی 88
- ایوان غربی صحن آزادی (ایوان طلا) 88
- صحن قدس 89
- صحن جامع رضوی 90
- صحن غدیر 91
- صحن هدایت 92
- صحن کوثر 92
- رواق های حرم مطهر 93
- رواق دارالحفاظ 93
- رواق دارالسیاده 93
- رواق دارالسلام 94
- رواق حاتم خانی 95
- رواق گنبد الله وردیخان 95
- رواق توحیدخانه 96
- رواق دارالضیافه 96
- رواق دارالفیض 97
- رواق دارالسعاده 97
- رواق دارالسرور 98
- رواق شیخ بهایی (ره) 98
- رواق دارالشرف 99
- رواق دارالشکر 99
- رواق دارالعزه 100
- رواق دارالذکر 100
- رواق دارالعباده 101
- رواق دارالزهد 101
- رواق دارالولایه 102
- رواق دارالهدایه 102
- رواق دارالرحمه 103
- رواق دارالاخلاص 103
- رواق دارالحکمه 104
- رواق حضرت معصومه علیها السلام 104
- رواق دارالحجه (عج) 105
- رواق دارالکرامه 105
- رواق شیخ طوسی (رحمه الله علیه) 106
- رواق شیخ حر عاملی (ره) 106
- رواق امام خمینی (ره) 106
- رواق دارالمرحمه 107
- رواق غدیر 107
- رواق کوثر 107
- رواق حضرت فاطمه زهرا علیها السلام 108
- غبارروبی 111
- اشاره 111
- مراسم صُفّه 111
- اجرای آ یینها و مراسم خاص توسط خدام 111
- مراسم تحویل کشیک 113
- نقاره نوازی 114
- تعویض گل 114
- نت های نقاره 115
- خطبۀ شب شهادت 115
- چراغانی 116
- مراسم شام غریبان 116
- مراسم جاروی دربانان 117
- سفرۀ 14 هزار صلوات 117
- اقامۀ اذان و مناجات 117
- زائرین و حاجتمندان توزیع م یشود. 118
- شیخ طبرسی(رحمه الله علیه) پیشوای مفسران(468تا548 ق) 119
- مشاهیر مدفون در حرم مطهر رضوی 119
- شیخ بهایی(رحمه الله علیه) فقیه ذوفنون (953تا1030یا 1031ق) 120
- شیخ محمد عارف عباسی معروف به پیر پالان دوز (زنده در قرن 10ق) 120
- شیخ حُرّ عاملی(رحمه الله علیه) (1033تا1104ق) 121
- شیخ هاشم قزوینی(رحمه الله علیه) (1270تا1339ش) 122
- حاج حسن علی اصفهانی مشهور به نخودکی(1279-1361 ق) 122
- آیت الله میلانی(رحمه الله علیه) مرجع بیدار (1313تا1395ق) 123
- شیخ مجتبی قزوینی(رحمه الله علیه) حکیم قرآنی (1318تا 1386ق) 124
- علامۀ جعفری(رحمه الله علیه) (1304تا1377ش) 125
- علامه سیدجلال الدین آشتیانی (رحمه الله علیه) ملاصدرای قرن(1304تا1384ش) 126
- سید عبدالکریم هاشمی نژاد (1311تا1360ش) 127
- سردار شهید سید محمد تقی رضوی مبرقع 128
- شهدای عاشورای حرم رضوی 128
- صحن آزادی 129
- صحن انقلاب 129
- آیت الله عباس واعظ طبسی (1314تا1394ش) 129
- برخی دیگر از مشاهیر مدفون در حرم مطهر 129
- رواق دارالزهد 130
- رواق دارالسرور 130
- رواق دارالحفاظ 130
- صحن جمهوری اسلامی 130
- رواق دارالسلام 130
- رواق دارالولایه 130
- رواق دارالعباد 130
- رواق دار الفیض 130
- رواق دارالشکر 130
- فصل 5: اطلاعات ضروری 132
- دفاتر امانات 138
- فصل 6: خدمات رفاهی و بهداشتی 138
- دفاتر پیداشدگان و رسیدگی به امور گمشدگان: 140
- زائربرهای برقی: 141
- دفاتر نگهداری اشیای پیداشده: 141
- دفاتر صندلی چرخ دار: 142
- دفاتر نذورات: 142
- کفشداری ها: 144
- مهمان سرا: 145
- (رسیدگی به معضلات اجتماعی در حرم مطهر رضوی) مدیریت آگاهی، در ضلع قبله صحن هدایت حرم مطهر رضوی واقع است که از نیروهای مجرب آستان قدس رضوی و کادر انتظامی (آگاهی)، تشکیل شده است و به صورت شبانه روزی در جهت رفاه و امنیت زائران گرامی انجام وظیفه می کنند. امورات کنترل و مراقبت در راستای تأمین امنیت حوزه اماکن متبرکه را با شناسایی و دستگیری افراد مشکوک، موارد خاص، سارقان، معتادان، حاملان مواد مخدر، کلاشان، متکدیان، رابطه نامحرمیت، درگیری و نزاع، کلاهبرداری، اخاذی و.. برعهده دارد و با تشکیل پرونده و تحویل به مراجع قضایی، خدمت رسانی می کند. 146
- مدیریت آگاهی حرم 146
- بخش امداد زائران: 146
- دفتر امور دفن: 147
- سرویس های بهداشتی حرم مطهر: 147
- دارالشفاء امام علیه السلام 150
- مرکز فوریت های پزشکی: 150
- 1. نمازهای جماعت حرم مطهر: 152
- فصل 7: فعالیت ها و برنامه های فرهنگی حرم مطهر رضوی 152
- 2. تبلیغ معارف اسلامی: 153
- اشاره 156
- 3. فعالیت های قرآنی: 156
- کلاس های آموزش تفسیر و حدیث: 157
- کارگاه های کوتاه مدت تفسیر و حدیث: 157
- کلاس های آموزش قرائت: 157
- کارگاه های کوتاه مدت قرائت و حفظ قرآن کریم: 157
- سلسله نشست های تفسیر و حدیث: 158
- محفل انس با قرآن ویژه خواهران: 158
- حلقه های تدبر در قرآن کریم: 158
- کارگاه پاسخگویی به سؤالات قرآنی و حدیثی: 158
- جلسات آموزشی قرائت قرآن کریم: 158
- ترتیل قرآن کریم: 159
- واحد ختم تلاوت نور: 159
- جُنگ های قرآنی: 160
- کارگاه مهدالرضا(علیه السلام): 160
- کارگاه هنرهای قرآنی: 161
- مسابقات قرآنی: 161
- واحد سمعی و بصری قرآنی: 162
- سامانه تلفنی پاسخ گویی به سؤالات شرعی (32020) 162
- 4. پاسخ گویی به سؤالات شرعی و اعتقادی: 162
- دفاتر پاسخ گویی به سؤالات شرعی خواهران: 163
- دفاتر پاسخگویی به سؤالات شرعی برادران: 163
- دفاتر پاسخ گویی به سؤالات اعتقادی: 163
- سامانه پیامکی پاسخگویی به سوالات شرعی 164
- کلاس های مشاورۀ گروهی: 164
- 5. مرکز مشاورۀ دینی: 164
- 6. نشست های پرسش و پاسخ دینی: 164
- دین، نشاط، زندگی 164
- مشاورۀ فردی: 164
- حلقۀ معرفت: 165
- پرسمان های دینی: پرسمان دینی عنوان سلسله جلسه های سخنرانی و پرسش و پاسخ است. در این جلسه ها که در قالب موضوعات مختلفِ دینی تشکیل می شود، کارشناسان، جواب گوی پرسش های زائران و مجاوران بارگاه رضوی هستند. جلسات پرسش و پاسخِ موضوعی، هر شب بعد از نماز مغرب 165
- 7. همایش های تخصصی: 166
- 8. ارائۀ خدمات فرهنگی به گروه های ویژه: 166
- نمایشگاه حکایت آفتاب: 168
- 11. پایگاه های فرهنگی: 168
- نمایشگاه کبوترانه (ویژۀ کودکان 5تا10 سال): 168
- 12. شبکۀ مخاطبان نورالهدی: 169
- 13. مسابقات فرهنگی: 170
- 14. درگاه خدمات فرهنگی تبلیغی حرم مطهر امام رضا(علیه السلام) (razavi.aqr.ir): 171
- 15. اتاق های گفت وگوی آنلاین (پالتاک رضوی): 173
- 16. ویژه برنامه های زائران غیرِ ایرانی: 174
- بنیاد پژوهش های اسلامی: 177
- 17- سایر فعالیت های فرهنگی حرم مطهر: 177
- دانشگاه علوم اسلامی رضوی: 178
- کتابخانه مسجد گوهرشاد: در حرم مطهر علاوه بر کتابخانه مرکزی، کتابخانه مسجد گوهرشاد نیز قرار دارد. این کتابخانه در سال 1332 شمسی در جوار مسجد جامع گوهرشاد تأسیس گردید و از سال 1345 تا 1369 با مدیریت سازمان اوقاف و امورخیریه اداره می شد. بنای ساختمان جدید واقع در بست شیخ بهایی با مساحت 1200 متر مربع به همت آستان قدس رضوی در سال 1368 به پایان رسید و مدیریت کتابخانه به آستان قدس واگذار گردید. در حال حاضر این محل به عنوان کتابخانه تخصصی اهل بیت (علیه السلام) از مراکز مهم نشر 180
- کتابخانه مرکزی: 180
- موزه مرکزی: 181
- موزه فرش: 182
- گنجینه نفایس: 182
- موزه مردم شناسی: 183
- نمایشگاه ها و فروشگاه های کتاب: 184
- مرکز نمایشگاه ها و همایش های آستان قدس رضوی: 184
- نقشه خدمات و اماکن فرهنگی حرم مطهر رضوی 185
- تاریخچه 189
- فصل 8: راهنمای مشهد مقدس 189
- مراکز زیارتی و سیاحتی مشهد مقدس 190
- آستان امامزادگان سیدناصر و سیدیاسر علیهما السلام: 190
- گنبد خشتی: 191
- آستان متبرکۀ امامزاده یحیی علیه السلام: 191
- آرامگاه خواجه اباصلت هروی (رحمه الله علیه): 191
- آرامگاه هرثمه بن اَعیُن (خواجه مراد): 192
- بقعۀ ابوزید ربیع بن خثیم اسدی (خواجه ربیع): 193
- مجموعۀ فرهنگی باغ و آرامگاه نادری: 195
- بنای هارونیه: 196
- آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی: 196
- 1. موزه ها: 197
- مراکز فرهنگی 197
- 2. نشانی فرهنگ سراها: 198
- بوستان بزرگ ملت: 200
- بوستان ها و تفرجگاه های شهری 200
- 3. سینماهای مشهد 200
- پارک جنگلی وکیل آباد: 201
- پارک جنگلی و کمپ طرق: 201
- پردیس قائم: 201
- بوستان وحدت: 201
- جاذبه های طبیعی و ییلاقات 202
- 1. محور گردشگری طبیعی مشهد به شاندیز 202
- 2. محور گردشگری طبیعی مشهد به طرقبه 203
- 3. سایر محورها: 204
- برخی بازارها و مراکز خرید 205
- آدرس و تلفن تماس برخی از بیمارستان های شبانه روزی (دولتی، خصوصی و خیریه) 206
- آدرس و تلفن داروخانه های شبانه روزی 207
- تلفن های دفاتر مرکزی خطوط هواپیمایی 207
- تلفن های ضروری 208
- دفاتر مراجع و آیات عظام 208
- راهنمای برخی مسیرهای اتوبوس رانی 209
- راهنمای مسیرهای خط یک قطارشهری 209
- پیوست ها 210
- نقشه حرم مطهر 211
- نقشه مشهد 212
- مسیر حرکت امام رضا از مدینه تا مرو 213
- دفاتر امانات نقدی و اشیای ارزشمند: 214
- تلفن های ضروری حرم مطهر 214
- دفاتر امانات وسایل زائران: 214
- دفاتر صندلی چرخ دار: 215
- دفاتر نذورات غیرنقدی: 215
- دفاتر نذورات نقدی: 215
- فعالیت های قرانی حرم مطهر: 216
- خدمات فرهنگی حرم مطهر: 216
- سایر تلفن ها: 216
- دفاتر راهنمای زائر حرم مطهر: 216
بخورد. این عصا را بردار و به خانه اش برو و مار را بکش.’ دنبال گنجشک به خانه اش رفتم و دیدم که ماری در حال حرکت بود؛ آن را کشتم.»(1)
شخصی به نام هارون بن موسی می گوید: «با حضرت رضا(علیه السلام) در صحرایی بودم که اسب حضرت صدا کرد؛ ایشان [دهنۀ] اسب را رها کردند، اسب رفت و [در گوشه ای] ادرار و مدفوع کرد و آمد. حضرت رضا(علیه السلام) [که متوجه تعجب من شده بودند] نگاهم کردند و فرمودند: ‘هیچ چیز به داوود(علیه السلام) (پیامبر الهی) داده نشده؛ مگر اینکه به محمد و آل محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) بیشتر از آن داده شده است.’»(2) [اشاره به اینکه داوودِ پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) زبان حیوانات را می دانست؛ پس آگاهی ما تعجّب ندارد.]
دانش گستردۀ امام رضا (علیه السلام) در علوم غیبی
گوشه ای از دریای علوم امام رضا(علیه السلام) در خبرهای غیبی ایشان جلوه گر شده است که در این مجال به یک نمونه اشاره می شود:
مأمون، بعد از شهادت امام رضا(علیه السلام) این طور تعریف کرد: «از حضرت، چیزی (دعایی) خواستم تا فرزند کنیز زاهریۀ من که باردار است و نزد من از همۀ کنیزان محبوب تر است، سالم بماند؛ چراکه چند بار بچه اش را سِقْط کرده است. حضرت فرمود: ‘نگران نباش؛ پسری می زاید، شبیه ترین مردم به مادرش و در دست راست و پای چپش انگشتی زیادی دارد.’ همان گونه شد که حضرت فرموده بود... .»(3)
همچنین امام رضا(علیه السلام) بارها دربارۀ شهادت خود به وسیلۀ مأمون و چگونگی آن خبر داده بود که مشروح آن
در فصل شهادت ایشان خواهد آمد
1- . بصائر الدرجات، ص 365؛ دلائل الامامه، 343؛ بحارالانوار، ج 49، ص 88 .
2- . مناقب آل ابی طالب، ج4، ص334؛ بحارالانوار، ج49، ص57.
3- . اخبار و آثار امام رضا(علیه السلام)، ص152.