در این قطعه از بهشت ( راهنمای زائران امام رضا (علیه السلام) صفحه 17

شهادت امام رضا(علیه السلام)

امام رضا(علیه السلام)، شب قبل از شهادت خود، دنبال هرثمه فرستادند و به او فرمودند: «آنچه می گویم بشنو و حفظ کن؛ هنگام بازگشت من به سوی خداوند فرا رسیده است و زمان آن است که به جّد و پدرانم ملحق شوم. این طغیانگر (مأمون) تصمیم گرفته است که مرا با انگور و انار مسموم کند؛ انگور را با نخ و سوزن مسموم کرده و انار را توسط غلامی که دستش مسموم است برایم دانه می کند. فردا مرا دعوت می کند تا از آن بخورم و

حکم و قضا انجام می پذیرد... .»(1)

در ادامۀ روایت آمده است که وقتی هرثمه بعد از شهادت امام رضا(علیه السلام)، سخن حضرت دربارۀ انگور و انار را به مأمون گفت، رنگ مأمون گاهی زرد و گاهی قرمز و گاهی سیاه می شد تا اینکه بی هوش شد و درحال بی هوشی با صدای بلند می گفت: «وای بر مأمون از جانب خدا، وای بر او از پیامبر؛ وای بر او از علی بن ابی طالب، وای بر او از جانب فاطمۀ زهرا،... .» همچنین، هنگامی که به هوش آمد، به هرثمه گفت: «به خدا سوگند، نه تو و نه هیچ کس در زمین و آسمان، نزد من عزیزتر از رضا نیست؛ به خدا قسم اگر به من خبر برسد که از آنچه دیدی و شنیدی، چیزی بازگو کرده ای، همان، مرگ تو خواهد بود.» هرثمه قول داد که اگر چیزی را بازگو کند، خون او برای مأمون حلال باشد و مأمون از او در کتمان آن، عهد و پیمان گرفت.(2)

امام رضا(علیه السلام) به اباصلت فرمودند: «به قبۀ هارون برو و از چهار طرف آن، مشتی خاک بیاور.» وقتی اباصلت خاک ها را آورد، حضرت خاک پشت سر را بوییدند و به زمین ریختند و فرمودند: «مأمون می خواهد مرا اینجا دفن کند؛ ولی سنگ سخت بزرگی ظاهر می شود که اگر همۀ کلنگ های خراسان را بیاورند، نمی توانند آن را جدا کنند.» سپس خاکی را بوییدند که مربوط به بالای سر و پایین پا بود و همان سخن را تکرار کردند و درنهایت پس از بوییدن خاک طرف قبله ( خاک مقابل هارون)، فرمودند: «اینجا برایم گودالی خواهند کَند... .»

آنگاه فرمودند: «ای اباصلت! فردا من نزد این فاجر

می روم؛ اگر با سر برهنه بیرون آمدم، با من سخن بگو که پاسخ می دهم ولی اگر با سر پوشیده بیرون آمدم، با من سخن نگو.»

اباصلت می گوید: «فردا حضرت لباس های خود را پوشیدند و در محراب