- دعای مطالعه 1
- مقدمه 2
- ولادت با سعادت علی بن موسی الرضا(علیه السلام) 4
- فصل 1: خورشید طوس : ( آشنایی با امام رضاعلیه السلام) 4
- نام، کنیه و القاب امام رضا(علیه السلام) 4
- دوران کودکی و جوانی امام رضا(علیه السلام) 4
- پدر و مادر بزرگوار امام رضا(علیه السلام) 4
- سیرۀ عبادی امام رضا(علیه السلام) 5
- فرزندان امام رضا(علیه السلام) 5
- فرزند سرزمین غربت 5
- سیرۀ اجتماعی امام رضا(علیه السلام) 6
- مقام و شخصیت علمی امام رضا(علیه السلام) 7
- آگاهی امام رضا(علیه السلام) از زبان های گوناگون 8
- اشاره 8
- 1. آشنایی کامل به زبان های گوناگون رایج در آن زمان 9
- 2. آشنایی به زبان پرندگان و حیوانات 9
- دانش گستردۀ امام رضا (علیه السلام) در علوم غیبی 10
- فعالیت های فرهنگی امام رضا(علیه السلام) 11
- هجرت تاریخی امام رضا(علیه السلام) به خراسان 12
- حدیث سلسله الذهب 13
- مرو 15
- نماز عید فطر 15
- شهادت امام رضا(علیه السلام) 17
- طلوعی ماندگار 19
- فصل 2: شرط حضور: ( احکام زائر) 21
- احکام مسافر 21
- نماز مسافر 21
- جاگرفتن برای نماز 23
- پاسخ به پرسش هایی درباره احکام نماز جماعت 24
- حرم های مطهر 24
- احکام نذر 29
- روزۀ مسافر 29
- اشاره 31
- دامنه و محدوده امربه معروف و نهی از منکر سؤال: امربه معروف و نهی از منکر شامل چه اموری می شود؟ 31
- احکام امربه معروف و نهی از منکر 31
- امر به معروف و نهی از منکر در قرآن کریم 32
- امر به معروف و نهی از منکر در روایات 32
- امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه عقل 33
- شروط واجب شدن امربه معروف و نهی از منکر 34
- اهمیت وقف 35
- برخی از احکام وقف 35
- احکام وقف 35
- احکام معذورین 36
- احکام مسجد و حرم ائمه(علیهم السلام) 37
- تطهیر مسجد و حرم 37
- حرمت مسجد و حرم 37
- پرسش هایی دربارۀ احکام حرم 38
- نماز تحیّت مسجد 38
- بردن مهر و قرآن مسجد و حرم های مطهر 38
- اقامۀ نماز در مسجد و حرم 38
- معنی و مفهوم زیارت 46
- آداب زیارت 46
- فصل 3: رسم حضور : ( آداب زیارت) 46
- مهم ترین شرایط و آداب زیارت 46
- مفهوم و حقیقت زیارت و اقسام آن 46
- زیارت اَحیا (زنده ها) 47
- زیارت درگذشتگان 47
- زیارت مرقد شهیدان 48
- زیارت مرقد علما و بزرگان 48
- زیارت معصومان(علیهم السلام) 49
- زیارت امامزاده های والامقام(علیهم السلام) 49
- نقش زیارت و آثار و برکات آن 50
- زیارت امامان(علیهم السلام)؛ مصداق بارز آیۀ مودّت 50
- زیارت امامان(علیهم السلام)؛ وفاداری به پیمان امامت 50
- زیارت؛ اقتدا به معصومین(علیهم السلام) 52
- زیارت؛ عامل آشنایی بیشتر و عمیق تر با امامان(علیهم السلام) 53
- زیارت امامان و آشنایی با مکتب اسلام 54
- ثواب زیارت هر یک از امامان معصوم(علیهم السلام) 55
- آداب زیارت 58
- دیگر آداب مهم برای زائر 68
- روضه منوره 73
- فصل 4: در این قطعه از بهشت: ( آشنایی با حرم مطهر رضوی) 73
- سومین صندوق مزار: 74
- دومین صندوق مزار: 74
- اولین صندوق مزار: 74
- صندوق های مرقد مطهر 74
- ضریح های حرم مطهر 75
- گنبد طلا 78
- گنبد و حوادث ناگوار 79
- مساجد حرم مطهر 80
- مسجد بالاسر 80
- مسجد جامع گوهرشاد 81
- مدارس حرم مطهر 83
- مدرسه پریزاد 83
- مدرسه دو در (دارالقران) 84
- صحن انقلاب اسلامی 84
- صحن های حرم مطهر 84
- ایوان جنوبی صحن انقلاب اسلامی (ایوان طلا) 87
- صحن آزادی 87
- ایوان جنوبی صحن آزادی (ایوان ساعت) 88
- ایوان غربی صحن آزادی (ایوان طلا) 88
- صحن جمهوری اسلامی 88
- صحن قدس 89
- صحن جامع رضوی 90
- صحن غدیر 91
- صحن هدایت 92
- صحن کوثر 92
- رواق های حرم مطهر 93
- رواق دارالحفاظ 93
- رواق دارالسیاده 93
- رواق دارالسلام 94
- رواق حاتم خانی 95
- رواق گنبد الله وردیخان 95
- رواق توحیدخانه 96
- رواق دارالضیافه 96
- رواق دارالفیض 97
- رواق دارالسعاده 97
- رواق شیخ بهایی (ره) 98
- رواق دارالسرور 98
- رواق دارالشرف 99
- رواق دارالشکر 99
- رواق دارالعزه 100
- رواق دارالذکر 100
- رواق دارالزهد 101
- رواق دارالعباده 101
- رواق دارالهدایه 102
- رواق دارالولایه 102
- رواق دارالاخلاص 103
- رواق دارالرحمه 103
- رواق حضرت معصومه علیها السلام 104
- رواق دارالحکمه 104
- رواق دارالکرامه 105
- رواق دارالحجه (عج) 105
- رواق امام خمینی (ره) 106
- رواق شیخ حر عاملی (ره) 106
- رواق شیخ طوسی (رحمه الله علیه) 106
- رواق دارالمرحمه 107
- رواق غدیر 107
- رواق کوثر 107
- رواق حضرت فاطمه زهرا علیها السلام 108
- غبارروبی 111
- مراسم صُفّه 111
- اشاره 111
- اجرای آ یینها و مراسم خاص توسط خدام 111
- مراسم تحویل کشیک 113
- تعویض گل 114
- نقاره نوازی 114
- نت های نقاره 115
- خطبۀ شب شهادت 115
- چراغانی 116
- مراسم شام غریبان 116
- اقامۀ اذان و مناجات 117
- مراسم جاروی دربانان 117
- سفرۀ 14 هزار صلوات 117
- زائرین و حاجتمندان توزیع م یشود. 118
- شیخ طبرسی(رحمه الله علیه) پیشوای مفسران(468تا548 ق) 119
- مشاهیر مدفون در حرم مطهر رضوی 119
- شیخ محمد عارف عباسی معروف به پیر پالان دوز (زنده در قرن 10ق) 120
- شیخ بهایی(رحمه الله علیه) فقیه ذوفنون (953تا1030یا 1031ق) 120
- شیخ حُرّ عاملی(رحمه الله علیه) (1033تا1104ق) 121
- حاج حسن علی اصفهانی مشهور به نخودکی(1279-1361 ق) 122
- شیخ هاشم قزوینی(رحمه الله علیه) (1270تا1339ش) 122
- آیت الله میلانی(رحمه الله علیه) مرجع بیدار (1313تا1395ق) 123
- شیخ مجتبی قزوینی(رحمه الله علیه) حکیم قرآنی (1318تا 1386ق) 124
- علامۀ جعفری(رحمه الله علیه) (1304تا1377ش) 125
- علامه سیدجلال الدین آشتیانی (رحمه الله علیه) ملاصدرای قرن(1304تا1384ش) 126
- سید عبدالکریم هاشمی نژاد (1311تا1360ش) 127
- سردار شهید سید محمد تقی رضوی مبرقع 128
- شهدای عاشورای حرم رضوی 128
- آیت الله عباس واعظ طبسی (1314تا1394ش) 129
- صحن انقلاب 129
- برخی دیگر از مشاهیر مدفون در حرم مطهر 129
- صحن آزادی 129
- صحن جمهوری اسلامی 130
- رواق دارالشکر 130
- رواق دارالحفاظ 130
- رواق دار الفیض 130
- رواق دارالزهد 130
- رواق دارالسلام 130
- رواق دارالعباد 130
- رواق دارالسرور 130
- رواق دارالولایه 130
- فصل 5: اطلاعات ضروری 132
- فصل 6: خدمات رفاهی و بهداشتی 138
- دفاتر امانات 138
- دفاتر پیداشدگان و رسیدگی به امور گمشدگان: 140
- زائربرهای برقی: 141
- دفاتر نگهداری اشیای پیداشده: 141
- دفاتر صندلی چرخ دار: 142
- دفاتر نذورات: 142
- کفشداری ها: 144
- مهمان سرا: 145
- مدیریت آگاهی حرم 146
- (رسیدگی به معضلات اجتماعی در حرم مطهر رضوی) مدیریت آگاهی، در ضلع قبله صحن هدایت حرم مطهر رضوی واقع است که از نیروهای مجرب آستان قدس رضوی و کادر انتظامی (آگاهی)، تشکیل شده است و به صورت شبانه روزی در جهت رفاه و امنیت زائران گرامی انجام وظیفه می کنند. امورات کنترل و مراقبت در راستای تأمین امنیت حوزه اماکن متبرکه را با شناسایی و دستگیری افراد مشکوک، موارد خاص، سارقان، معتادان، حاملان مواد مخدر، کلاشان، متکدیان، رابطه نامحرمیت، درگیری و نزاع، کلاهبرداری، اخاذی و.. برعهده دارد و با تشکیل پرونده و تحویل به مراجع قضایی، خدمت رسانی می کند. 146
- بخش امداد زائران: 146
- دفتر امور دفن: 147
- سرویس های بهداشتی حرم مطهر: 147
- دارالشفاء امام علیه السلام 150
- مرکز فوریت های پزشکی: 150
- 1. نمازهای جماعت حرم مطهر: 152
- فصل 7: فعالیت ها و برنامه های فرهنگی حرم مطهر رضوی 152
- 2. تبلیغ معارف اسلامی: 153
- اشاره 156
- 3. فعالیت های قرآنی: 156
- کارگاه های کوتاه مدت قرائت و حفظ قرآن کریم: 157
- کلاس های آموزش قرائت: 157
- کارگاه های کوتاه مدت تفسیر و حدیث: 157
- کلاس های آموزش تفسیر و حدیث: 157
- جلسات آموزشی قرائت قرآن کریم: 158
- حلقه های تدبر در قرآن کریم: 158
- کارگاه پاسخگویی به سؤالات قرآنی و حدیثی: 158
- سلسله نشست های تفسیر و حدیث: 158
- محفل انس با قرآن ویژه خواهران: 158
- واحد ختم تلاوت نور: 159
- ترتیل قرآن کریم: 159
- جُنگ های قرآنی: 160
- کارگاه مهدالرضا(علیه السلام): 160
- مسابقات قرآنی: 161
- کارگاه هنرهای قرآنی: 161
- سامانه تلفنی پاسخ گویی به سؤالات شرعی (32020) 162
- 4. پاسخ گویی به سؤالات شرعی و اعتقادی: 162
- واحد سمعی و بصری قرآنی: 162
- دفاتر پاسخ گویی به سؤالات اعتقادی: 163
- دفاتر پاسخگویی به سؤالات شرعی برادران: 163
- دفاتر پاسخ گویی به سؤالات شرعی خواهران: 163
- مشاورۀ فردی: 164
- دین، نشاط، زندگی 164
- کلاس های مشاورۀ گروهی: 164
- 6. نشست های پرسش و پاسخ دینی: 164
- 5. مرکز مشاورۀ دینی: 164
- سامانه پیامکی پاسخگویی به سوالات شرعی 164
- پرسمان های دینی: پرسمان دینی عنوان سلسله جلسه های سخنرانی و پرسش و پاسخ است. در این جلسه ها که در قالب موضوعات مختلفِ دینی تشکیل می شود، کارشناسان، جواب گوی پرسش های زائران و مجاوران بارگاه رضوی هستند. جلسات پرسش و پاسخِ موضوعی، هر شب بعد از نماز مغرب 165
- حلقۀ معرفت: 165
- 8. ارائۀ خدمات فرهنگی به گروه های ویژه: 166
- 7. همایش های تخصصی: 166
- 11. پایگاه های فرهنگی: 168
- نمایشگاه کبوترانه (ویژۀ کودکان 5تا10 سال): 168
- نمایشگاه حکایت آفتاب: 168
- 12. شبکۀ مخاطبان نورالهدی: 169
- 13. مسابقات فرهنگی: 170
- 14. درگاه خدمات فرهنگی تبلیغی حرم مطهر امام رضا(علیه السلام) (razavi.aqr.ir): 171
- 15. اتاق های گفت وگوی آنلاین (پالتاک رضوی): 173
- 16. ویژه برنامه های زائران غیرِ ایرانی: 174
- بنیاد پژوهش های اسلامی: 177
- 17- سایر فعالیت های فرهنگی حرم مطهر: 177
- دانشگاه علوم اسلامی رضوی: 178
- کتابخانه مرکزی: 180
- کتابخانه مسجد گوهرشاد: در حرم مطهر علاوه بر کتابخانه مرکزی، کتابخانه مسجد گوهرشاد نیز قرار دارد. این کتابخانه در سال 1332 شمسی در جوار مسجد جامع گوهرشاد تأسیس گردید و از سال 1345 تا 1369 با مدیریت سازمان اوقاف و امورخیریه اداره می شد. بنای ساختمان جدید واقع در بست شیخ بهایی با مساحت 1200 متر مربع به همت آستان قدس رضوی در سال 1368 به پایان رسید و مدیریت کتابخانه به آستان قدس واگذار گردید. در حال حاضر این محل به عنوان کتابخانه تخصصی اهل بیت (علیه السلام) از مراکز مهم نشر 180
- موزه مرکزی: 181
- موزه فرش: 182
- گنجینه نفایس: 182
- موزه مردم شناسی: 183
- مرکز نمایشگاه ها و همایش های آستان قدس رضوی: 184
- نمایشگاه ها و فروشگاه های کتاب: 184
- نقشه خدمات و اماکن فرهنگی حرم مطهر رضوی 185
- تاریخچه 189
- فصل 8: راهنمای مشهد مقدس 189
- مراکز زیارتی و سیاحتی مشهد مقدس 190
- آستان امامزادگان سیدناصر و سیدیاسر علیهما السلام: 190
- گنبد خشتی: 191
- آرامگاه خواجه اباصلت هروی (رحمه الله علیه): 191
- آستان متبرکۀ امامزاده یحیی علیه السلام: 191
- آرامگاه هرثمه بن اَعیُن (خواجه مراد): 192
- بقعۀ ابوزید ربیع بن خثیم اسدی (خواجه ربیع): 193
- مجموعۀ فرهنگی باغ و آرامگاه نادری: 195
- بنای هارونیه: 196
- آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی: 196
- 1. موزه ها: 197
- مراکز فرهنگی 197
- 2. نشانی فرهنگ سراها: 198
- بوستان ها و تفرجگاه های شهری 200
- 3. سینماهای مشهد 200
- بوستان بزرگ ملت: 200
- پارک جنگلی وکیل آباد: 201
- پارک جنگلی و کمپ طرق: 201
- بوستان وحدت: 201
- پردیس قائم: 201
- جاذبه های طبیعی و ییلاقات 202
- 1. محور گردشگری طبیعی مشهد به شاندیز 202
- 2. محور گردشگری طبیعی مشهد به طرقبه 203
- 3. سایر محورها: 204
- برخی بازارها و مراکز خرید 205
- آدرس و تلفن تماس برخی از بیمارستان های شبانه روزی (دولتی، خصوصی و خیریه) 206
- آدرس و تلفن داروخانه های شبانه روزی 207
- تلفن های دفاتر مرکزی خطوط هواپیمایی 207
- تلفن های ضروری 208
- دفاتر مراجع و آیات عظام 208
- راهنمای برخی مسیرهای اتوبوس رانی 209
- راهنمای مسیرهای خط یک قطارشهری 209
- پیوست ها 210
- نقشه حرم مطهر 211
- نقشه مشهد 212
- مسیر حرکت امام رضا از مدینه تا مرو 213
- دفاتر امانات نقدی و اشیای ارزشمند: 214
- دفاتر امانات وسایل زائران: 214
- تلفن های ضروری حرم مطهر 214
- دفاتر صندلی چرخ دار: 215
- دفاتر نذورات نقدی: 215
- دفاتر نذورات غیرنقدی: 215
- دفاتر راهنمای زائر حرم مطهر: 216
- سایر تلفن ها: 216
- فعالیت های قرانی حرم مطهر: 216
- خدمات فرهنگی حرم مطهر: 216
4- برطرف کردن نجاست از مسجد یا حرم های مطهر ائمه(علیهم السلام) واجب کفایی است و فقط اختصاص به کسی ندارد که آنجا را نجس کرده یا سبب نجس شدن آن شده است. [یعنی وقتی یک نفر تطهیر را انجام دهد، کفایت می کند و بقیه تکلیفی ندارند.]
5- اگر انسان نتواند جایی را که نجس شده است، تطهیر کند و کمک کننده ای هم پیدا نکند، تطهیر مسجد بر او واجب نیست؛ ولی اگر بی احترامی به مسجد یا حرم باشد، بنا بر احتیاط واجب باید به کسی که می تواند آن را تطهیر کند، اطلاع دهد. بنابراین ازآنجاکه زائران محترم نمی توانند این کار را انجام دهند، باید به مسئولان نظافت و خادمان این مکان های مقدس اطلاع دهند.
اقامۀ نماز در مسجد و حرم
1- نمازخواندن در مسجد مستحب است و حاضرنشدن در مسجد به ویژه برای همسایگان آن، درصورتی که عذری مثل بارش برف و باران نباشد، مکروه است.
2- اقامۀ نماز در حرم امامان معصوم(علیهم السلام) بسیار ثواب دارد.
1- انسان باید رعایت ادب را بکند و جلوتر از قبر پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و امام معصوم(علیه السلام) نماز نخواند. اگر نمازخواندن جلوتر از قبر پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و امام معصوم(علیه السلام) بی احترامی به ائمۀ اطهار(علیهم السلام) باشد، حرام است؛ ولی نماز باطل نیست.(1)
نماز تحیّت مسجد
وقتی انسان به مسجد می رود، مستحب است حد اقل دو رکعت نماز به قصد تحیّت و احترام مسجد بخواند و اگر به جای نماز تحیّت، نماز واجب یا مستحب دیگری هم بخواند، کافی است.
بردن مهر و قرآن مسجد و حرم های مطهر
1- بردن مهر و قرآن و کتاب های دعای مسجدها، حرم های مطهر معصومان(علیهم السلام) و زیارتگاه ها جایز نیست و چنانچه کسی آن ها را به عمد یا سهو برده باشد، باید به همان مکان برگرداند. بردن دیگر امکانات مسجد و حرم های مطهر و سایر مکان های وابسته
به آن ها نیز همین حکم را دارد و جایز نیست.
پرسش هایی دربارۀ احکام حرم
1- آیا اگر دستمان به ضریح نرسد، زیارتمان قبول است؟
بله؛ در زیارت، حضور و سلام بر امام معصوم(علیه السلام) کافی است. دست زدن
1- . به نظر بعضی از مراجع (آیت الله مکارم شیرازی‘حفظه الله تعالی’ و آیت الله نوری همدانی‘حفظه الله تعالی’) درصورتی که بی احترامی باشد، نماز اشکال هم دارد.