در این قطعه از بهشت ( راهنمای زائران امام رضا (علیه السلام) صفحه 58

آداب زیارت

برای دستیابی به آثار و برکات زیارت و بیشترین بهره برداری از فضای روحانی و معنوی آن، ضمن توجه به معانی و مفاهیم زیارتنامه ها، باید تلاش کنیم که مؤدب به آداب اسلامی شویم.

زیارت معصومان(علیهم السلام)، حضور در محضر این حجت های الهی و برقرارکردن رابطه با آن هاست. از بُعد دیگر، زیارت امامان(علیه السلام) عبادتی الهی است و بندگی خدا محسوب می شود. انسان زائر، با خداوند یگانه رابطه برقرار می کند؛ ازاین رو باید زیارت با آداب مخصوص انجام شود. این آداب در کمال و تعالیِ زیارت انسان اثری بسزا دارد و درغیراین صورت، ارزش آن ناقص و ناچیز است.

قبل از پرداختن به این آداب زیارت، تذکر این نکته ضروری است که در منابع اسلامی، معرفت و شناخت نسبت به شخص مزور یعنی امامی که زیارت کننده به زیارتش آمده است، به عنوان مهم ترین شرط و ادب زیارت مطرح شده است؛ به طوری که اگر وجود نداشته باشد، رعایت دیگر آداب هم نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. مقصود از این معرفت و شناخت، آن است که انسان، صاحب مرقد شریفی را که زیارت می کند، امام مفترض الطاعه و شاهد و ناظر اعمال خود بداند؛ یعنی معتقد باشد که اطاعت از این بزرگوار واجب است و پیوسته خود را در محضر ایشان بداند. تحقیق و مطالعه درباره سرگذشت و حوادث دوران زندگی امامان معصوم علیهم السلام در به دست آوردن این معرفت بی تأثیر نیست. در همین کتاب، شرح نسبتا کاملی از زندگی امام رضا علیه السلام آمده است که امیدواریم زائران گرامی را در تأمین این مهم یاری کند.

بعضی از عالمان و فقیهان عالی قدر در کتاب های فقهی خود، بعد از موضوع حج و بیان اعمال حج و عمره، قسمتی با عنوان زیارت، در نظر گرفته و دربارۀ آداب زیارت سخن گفته اند. همچنین علمای اخلاق، این مطلب را در کتاب های اخلاقی خود یادآوری کرده اند.

عالمانی هم که تألیفاتی در زمینۀ دعا و زیارت دارند، در کتاب های خود به این موضوع پرداخته اند؛ مانند عالم عالی قدر، حاج شیخ عباس قمی(رحمه الله علیه)در کتاب

شریف ‘مفاتیح الجنان’.

در همین راستا، مرحوم شهید اول، شیخ شمس الدین محمدبن مکی عاملی(رحمه الله علیه) که از فقیهان مشهور امامیه است، درکتاب شریف ‘دروس’، ضمن درس 128، این مطلب را مطرح کرده و به چهارده نکته، با عنوان آداب زیارت اشاره کرده اند که در این قسمت هرکدام را به اختصار توضیح می دهیم:

1- غسل کردن قبل از ورود به روضۀ منوره و استفاده از لباس های پاک و تمیز

ورود به حرم مطهر و مزار شریف امام معصوم(علیه السلام) ایجاب می کند که انسان ابتدا غسل کند تا بدنش پاک و پاکیزه باشد و در مرحلۀ بعد، لباس پاک و تمیز بپوشد تا هنگام ورود به حرم مطهر و روضۀ منوره، همۀ وجودش سرشار از پاکی و نظافت باشد: بدن پاک، لباس نظیف و طهارت معنوی که به برکت غسل برای او ایجاد شده است.

این مطلب نیاز به توضیح ندارد؛ چراکه واضح است زیارت آن بزرگواران را نباید کمتر از حضور در یک مهمانیِ مهم یا رفتن به ملاقات شخصیتی قدرتمند به حساب آورد.

به طورطبیعی رعایت این حالت، در کیفیت زیارت اثر مثبت و مطلوب دارد و حتی امید انسان را به قبولی زیارت افزایش می دهد.

2- درنگ بر در روضۀ منوره و قرائت اذن دخول

شایسته نیست انسان بدون آمادگی روحی به حرم مطهر معصومان(علیهم السلام) وارد شود؛ بلکه باید پیش از ورود، مقداری بایستد و در خود، استعداد و آمادگی ایجاد کند؛ سپس با خضوع همۀ اعضا و جوارح و خشوع کامل قلب، وارد روضۀ مبارکه شود. برای شکل گیری چنین حالتی می توان از دعا و نیایش و خواندن اذن دخول

استفاده کرد؛ به نحوی که بزرگان گفته و دستور