اوضاع طبیعی و انسانی قیامت از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 163

و جمله «وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّالسَّحابِ،» معنايش اين است كه: تو كوهها را وقتي در صــور دميــده مي‌شــود، در حالــي مي‌بينــي كه سيــر مي‌كننـد مانند سير ابرها در آسمان.

«صُنْعَ‌اللّهِ‌الَّذي اَتْقَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ: آن‌را آفريد آفريدني!»

در اين جمله تلويح و اشاره‌اي است، به اينكه اين صنع و اين عمل از خداي تعالي تخريب و ويراني عالم است، ليكن چون تكميل آن را در پي دارد و مستلزم اتقان(1) نظام

1- اتقان: محكم كاري ـ استواري.

(318) اوضاع طبيعي و انساني قيامت

آن است، نظامي كه در آن هر چيزي به منتها درجه كمال خود مي‌رسد، آن كمالي كه اگر كمال سعادت باشد و اگر كمال شقاوت، زمينه‌اش را قبلاً فراهم كرده بود، از اين رو اين ويراني را صنع و آفرينش ناميــد، چون اين خود صنــع خداست، آن صنعي كه هر چيزي را متقن كرده ،پس خداي سبحــان اتقــان را از هر چــه كه متقــن كرده سلب نمي‌كنــد و فساد را بر آنچــه اصــلاح فرمــوده مسلــط نمي‌سازد، پس اگر دنيا را خــراب مي‌كند بـراي اين است كه آخرت را تعمير نمايد.

«اِنَّهُ خَبيرٌ بِما تَفْعَلُونَ.» خدا به آنچه اهل آسمانها و زمين مي‌كنند در روزي كه در صــور دميــده مي‌شود و همــه با خواري نــزدش مي‌آينــد، دانا و با خبر است،

حركت كوهها مانند ابرها (319)

هركس حسنــه آورده باشــد، به بهتر از آن پاداش مي‌شود و هر كس سيئــه آورده باشـد با صورت به جهنم انداختــه مي‌شــود و همــه جزاي عمــل خود را مي‌بينند. (1)

آسمان چون مس گداخته، كوهها چون پشم حلاجي شده!