اوضاع طبیعی و انسانی قیامت از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 207

يَوْمُ الْفَصْل و بهشت رستگاران (391)

«لا يَسْمَعـُونَ فيهـا لَغْوا وَ لا كِذّابا،» (35 / نبأ) يعني در بهشت سخن لغو نمي‌شنوند، سخني كـه هيچ اثر مطلوب بر آن مترتب نمي‌شود و نيز يكديگر را در آنچه مي‌گويند تكذيب نمي‌كنند، پس سخنان بهشتيان هر چه هست حق است و اثر مطلوب دارد و صادق و مطابق باواقع است.

«جَزاءً مِنْ رَبِّكَ عَطاءً حِسابا،»(36 / نبأ) يعني رفتاري كه با متقين مي‌شود هر چه باشد در حالي است كـه جزايــي حســاب شده و عطيه‌اي از ناحيه پـروردگار تو است.

يَوْمُ الْفَصْل و ربوبيت عمومي رحمان

«رَبِّ السَّمـواتِ وَ الاَْرْضِ وَ مـا بَيْنَهُمَـا الـرَّحْمـنِ...،» (37 / نبأ) اين آيه كلمه «رَبِّكَ»

(392) اوضاع طبيعي و انساني قيامت

را كه در آيه قبل بود تفسيــر و بيان مي‌كنــد، مي‌خواهــد بفهماند ربوبيت خداي تعالي عمومي اســت و همه چيز را شامــل است و آن «ربّي» كه رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله رب خود اتخاذ كرده و او را مي‌خواند رب اختصاصي نيست، بلكــه رب هــر موجــودي اســت.

توصيف رب به‌صفت «رَحمن» - با درنظر گرفتن اينكه اين كلمه صيغه مبالغه است - اشاره دارد به سعه رحمت او و اينكه رحمت خدا نشانه ربوبيت او است، ممكن نيست موجودي‌ازآن محروم باشد، همچنان‌كه ممكن نيست موجودي از تحت ربوبيت او خارج باشد، مگرآنكه مربوبي از مربوبهاي او خودش به سوءاختيارش رحمت‌او را نپذيرد، كه اين‌شقاوت و بدبختي خود ايشان است، مانند طاغيان كه مربوب خدا هستند، ولي رحمت او را نپذيرفته از زي عبــوديتش خــارج شدند.

«لا يَمْلِكُــــــونَ مِنْـــــــهُ خِطــــابـــــا،»

يَوْمُ الْفَصْل و ربوبيت عمومي رحمان (393)