اوضاع طبیعی و انسانی قیامت از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 64

«فَـــاِذا نُفِخَ فِـي الصُّــورِ فَــلا اَنْسابَ بَيْنَــهُمْ يَـوْمَئِـذٍ وَ لا يَتَســاءَلُــونَ،»

«پس آنگــاه كــه نفخــه صـور قيـامت دميـد ديگـر نسبـت و خــويشــي در ميــانشــان نمانـد و كسـي از كـس ديگـر حــال نپـرســـــد.» (101 / مؤمنون)

مرادازاين نفخه، نفخه دوم صوراست كه در آن همه مردگان زنده مي‌شوند، نه نفخه اول كه زندگان در آن مي‌ميرند، همچنان كه بعضي پنداشته‌اند، چون نبودن انساب و پرســش و سنگيني ميزان و سبكــي آن و ساير جزئيــات همه از آثـار نفخه دوم است.

(134) اوضاع طبيعي و انساني قيامت

و در جمله «فَلا اَنْسابَ بَيْنَهُمْ،» آثار انساب را با نفي اصل آن نفي كرده، نه اينكه واقعادر آن روز انساب نباشد، زيرا انساب چيزي نيست كه به كلي از بين برود، بلكه مراد اين است كه در آن روز انساب خاصيتي ندارد، چون در دنيا كه انساب محفوظ و معتبر است، به خاطر حوائج دنيوي است. و زندگي اجتماعي دنيا است كه ما را ناگزير مي‌سازد تا خانواده و اجتماعي تأسيس كنيم. و وقتي اين كار را كرديم، باز مجبور مي‌شويم عواطف طرفيني و تعاون و تعاضد و ساير اسباب را كه مايه دوام حيات دنيــوي است معتبر بشماريم آن كه فرزنــد خانواده اســت به وظايفي ملتزم مي‌شود و آن كــه پــدر و يـا مــادر خــانـواده اســت بــه وظـايفـي ديگــر ملتــزم مي‌گــردد.

ولي روز قيامت ظرف پاداش عمل است، ديگر نه فعلي هست، نه التزام به فعلي. و در آن ظرف همه اسباب كه يكي از آنها انساب است از كار مي‌افتد و ديگر انساب اثر و

قطع ارتباط افراد و خانواده و نسب در روز قيامت (135)

خاصيتي ندارد.

«وَ لا يَتَساءَلُونَ،» (101 / مؤمنون) در اين جمله روشن‌ترين آثار انساب را يادآور شده و آن احوال پرسي ميان دو نفر است كه با هم نسبت دارند، چون در دنيا به خاطر احتياجي‌كه در جلب‌منافع و رفع مضار به يكديگر داشتند، وقتي به هم مي‌رسيدند احوال يكديگر رامي‌پرسيدند، ولي‌امروزكه روزقيامت‌است‌ديگركسي‌احوال‌كسي‌را نمي‌پرسد.

خواهي‌گفت: اين‌معنا با آيات‌ديگركه‌تسائل (1) را اثبات‌مي‌كند منافات‌دارد،مانند: آيه «فَاَقْبَلَ‌بَعْضُهُمْ‌عَليبَعْضٍ يَتَساءَلُونَ،»(50/صافات)درپاسخ‌مي‌گوييم:نه، منافات ندارد، زيرااين‌آيه‌مربوط‌به‌تسائل‌اهل‌بهشت‌بعدازورودبه‌بهشت وتسائل‌اهل‌جهنم‌بعداز ورود