جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا علیه السلام از مدینه تا مرو صفحه 103

1- بلاغی، تاریخ نائین، ص59.

2- بلاغی، تاریخ نائین، ص11.

3- تاریخ نائین، 1/79و 2/9-58.

4- تاریخ نائین،1/230 و 2/6-15.

5- بلاغی، تاریخ نائین، 2/230، 231، 233.

در تاریخ نائین در ذکر اولیاءاللّه و کسانی که در خاک نائین مدفون هستند می نویسد:

سلطان موصیله زنی است که اهل موصل و از خدمه حضرت رضا علیه السلام (1) بوده و در سفری که حضرت به نائین تشریف فرما شده اند وفات یافته و در این سرزمین دفن شده است. مردی به نام احمد که او هم از خدمه حضرت بوده و پس از رحلت

حضرت رضا علیه السلام چون حسن استقبال اهالی را نسبت به حضرت دیده و نائین از دسترس حکّام بنی عبّاس دور بوده لذا در آن جا مسکن گزیده و زمانی که روحش به شاخسار جنان پرواز کرده در آن سرزمین دفن شده است.(2)

ملاحظاتی درباره ورود حضرت رضا علیه السلام به نائین و قدمگاههای این شهر

نائین در مسیر یکی از راههایی است که از فارس به خراسان می رود ولی راههای دیگری همچون راه خرانق که در آن نیز قدمگاهی منسوب به حضرت رضا علیه السلام وجود دارد به نیشابور و مرو منتهی می شود، بنابراین به طور قطع، آنچنان که صاحب تاریخ نائین ادّعا می کند، نمی توان یقین حاصل کرد که حضرت از این شهر عبور کرده باشد.

از آن جا که منابع اوّلیه و معتبر هیچ گونه اطّلاعی از جزئیّات مسیر راه حضرت از فارس به خراسان ارائه نمی دهند، تعیین خطّ سیر دقیق و قطعی در این بخش از راه دشوار است. تنها نقطه روشنی که در این مسیر از منابع اوّلیه به دست می آید، اشاره ای است که شیخ صدوق و سایر منابع معتبر به مسیر راه کویر و ورود آن حضرت به نیشابور کرده اند. این منابع مسیر حضرت را از اهواز به فارس و از آن جا به سمت خراسان از طریق نیشابور یاد کرده اند ولی در این میان راه کویر (بیابان میان

فارس و خراسان) مبهم و فاقد منطقه جغرافیایی معینی است. اطلاعات افزوده منابع محلی نه تنها جغرافیای حرکت امام علیه السلام را روشن نمی سازند، بلکه ایجاد تناقض نیز می کنند. همچنان که ذکر شد منابع محلی در منطقه کویری یزد از قدمگاه خرانق و چند یادبود در شهر نائین، نقل جداگانه ای آورده اند این دو شهر تقریباً در