جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا علیه السلام از مدینه تا مرو صفحه 109

1- ابوذر، که خداوند از او راضی باد از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت کرده فرمود: ای ابوذر وصیّت مرا بپذیر و آن را نگهداری کن امید است خداوند متعال تو را بهره مند کند، وصیّت من این است که نزد قبرها به سر بر و از دیدن آنها یاد آخرت کن و آنها را گاهگاهی در روز زیارت کن و شب به زیارتشان مرو.

2- بلاغی، تاریخ نائین، 2/235؛ سحاب، زندگانی امام رضا علیه السلام، ص27.

3- اطلس راههای ایران، ص15.

4- فرهنگ جغرافیای ایران، 3/32.

5- به نقل از سحاب، زندگانی امام رضا علیه السلام، ص245. صاحب بحرالانساب، بدون اشاره به دامغان تنها با ذکر ولایت خراسان در این باره می نویسد: چون حضرت بر سر چشمه رسیدند، آهوان بسیار دیدند که سر آن چشمه ایستادند (ایستاده اند) همه آب می خورند و خون از دیده می بارند. چون جمع آهوان را نظر به جمال جهان آرای حضرت امام افتاد گفتند: که یا امام معصوم صلاح چنان است که از این راه برگردی که مخالفان قصد کشتن تو را دارند، چون حضرت امام از آهوان این سخن بشنید، گفت ای آهوان بدانید و آگاه باشید که هر کسی از اجل روی بگرداند ... چون امام علی بن موسی الرضا علیه السلام نقل را تمام کرد آهوان گفتند: صدقتَ یا ولیّ اللّه، آنگاه امام روانه شد تا به نیشابور رسید. ابن یحیی خزاعی، بحرالانساب، ص3-101.

را به دامغان و یا آهوان و آنچه در علّت نامگذاری آن ذکر شده در منابع قدیم نیافتم ولی از آن جا که دامغان به لحاظ جغرافیایی در خط سیر حرکت حضرت رضا علیه السلام واقع شده گذر آن حضرت از این منطقه محتمل به نظر می رسد.

راه قدیم نائین تا خراسان

بنابر گفته جیهانی در اشکال العالم، راه نائین به خراسان در زمان خودش از طریق طبس بوده، منازل و مناطقی که جیهانی در سال 320 هجری از آنها نام می برد، امروز بجز چند مورد ناشناخته اند. شرح منازل برابر نقل جیهانی بدین شرح است:

از نائین تا «بونه» مزرعه ای است و در آن جا دو کس ساکن و در آن چشمه آبی است و یک منزل(1). از بونه (مزرعه ای در کنار بیابان) تا «خرمق» (2) را راه سه ده خوانند، یکی را «بیاق» گویند و دیگری را «خرمق» و سیم را «ارایه» و آن را از حساب خراسان دادند و در آن جا درخت خرما و کشت و چشمه های آب و چهارپایان باشد و در هر سه دیه هزار مرد بود و به یکدیگر چنان نزدیک اند که یکدیگر را توانند دید. از خرمق تا «نوخانی» چهار منزل و در هر سه فرسنگ یا چهار فرسنگ گنبدی است و

حوضی از آب باران،(3) از نوخانی تا «رباط حوران» یک منزل، از رباط حوران تا دهی که آن را «آتش کوهان»(4) گویند یک منزل(5) از آتش کوهان تا «طبس»(6) یک