جغرافیای تاریخی هجرت امام رضا علیه السلام از مدینه تا مرو صفحه 117

1- لسترنج، جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی، ص 409.

2- مقدسی، احسن التقاسیم، ص314؛ اصطخری، مسالک الممالک، ص258؛ ابن حوقل، صوره الارض، ص313؛ ابن خردادبه، المسالک والممالک، ص24؛ یعقوبی، البلدان، ص278؛ ابن رسته، الاعلاق النفیسه، ص171.

3- عمرولیث صفاری از امرای سلسله صفاریان بود که در سال 266 هجری امیر خراسان و سیستان شد.

4- ر.ک. به: فرای، تاریخ کمبیریج ایران، 4/101-98؛ لسترنج، جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی، ص10-409.

«نشاوور» می گفتند، و همچنین گوید: با وجود ویرانیهایی که از زمین لرزه سال 540 در نیشابور حادث شد و نیز پس از آن در سال 548 که تاخت و تاز و غارت عشایر «غز» به وقوع پیوست، باز در تمام خراسان نقطه ای از نیشابور آبادتر نیست.

ابن بطوطه که پس از فتنه مغول شهر نیشابور را دیده می نویسد: این شهر آباد و معمور است و مسجدی زیبا دارد. مقدسی نیز از چهار روستای مهم نیشابور در عصر خود یاد می کند که عبارتند از: شامات، ریوند، مازول و پشته فروش (پشت فروش).(1) حافظ ابرو، شهر نیشابور را در اکثر اوقات از دیگر شهرهای خراسان بزرگتر توصیف می کند و از معادن و محصولات آن نام می برد.(2)

ورود حضرت رضا علیه السلام به نیشابور

خوشبختانه از ورود حضرت رضا علیه السلام به نیشابور گزارشهای متعددی در منابع و تذکره ها به چشم می خورد. از این رو مسیر حرکت و منازلی را که حضرت از نیشابور به سرخس و از آن جا به مرو طی کرده اند بیش از سایر مناطق و شهرها قابل تعیین است.

شیخ صدوق در عیون اخبار الرضا علیه السلام، بنابر نقل ابوواسع محمّدبن احمدبن اسحاق نیشابوری که او نیز از جدّه خود خدیجه بنت عمران روایت کرده چنین

می گوید: هنگامی که حضرت رضا علیه السلام وارد شهر نیشابور شد در محله «غز» در ناحیه معروف به «بلاشاباد»(3) در خانه جدّم پسنده(4) وارد شد. هنگامی که حضرت وارد خانه شد، دانه بادامی در گوشه ای از خانه کاشت، دانه رویید و تبدیل به درخت شد و در مدت یک سال بادام داد. مردم از آن درخت باخبر شدند و هر کس را که علتی